Fuctioneren van de hersenen en interventies bij dementie (3)

Zoals jullie ooit met biologie geleerd hebben, maar inmiddels waarschijnlijk weer totaal vergeten zijn bestaan de middenhersenen uit de vierheuvelplaat en (het dak) en het tegmentum (het vloerkleed).

Als het dak lekt wordt het vloerkleed nat en dan heb je een probleem, om het maar eens plastisch uit te leggen.

Het gaat dus over de middenhersenen, die zich boven de hersenstam bevinden. En hoe lager je komt in de hersendelen, des te meer gaat het over primaire reacties. In deze laag van de hersenen gaat het over

  • de regulatie van de zintuiglijke en motorische functies (hoe orden je je reacties op wat je ziet, hoort of voelt, bijvoorbeeld je hand terugtrekken als je een heet voorwerp aanraakt)
  • visuele en auditieve reflexen (bijvoorbeeld je ogen dicht als reactie op een flitslicht).
  • het gehoor (o.a. het sorteren van geluiden).

Op dit moment/ in deze fase wordt de sensorische integratie erg belangrijk. Zoals we o.a. weten bij mensen met een ernstige verstandelijke beperking maakt de combinatie van zien en horen het hoofd snel vol. In de aanpak bij de bijzondere tandheelkunde betekent dit dat je in de communicatie gaat splitsen: eerst laat je de tandenborstel zien, en pas daarna zeg je ‘poetsen’. Tegelijk aanbieden is teveel.

Een misverstand in de ouderenzorg is dat de omgeving zo gezellig mogelijk moet zijn en dat wordt dan vertaald is tal van vormen van Jordaan-renaissance. Overal staan prullaria, want dat is gezellig. Nee, dat is veel te veel. Anneke van der Plaats vertelt in een interview in het Nederlands Dagblad (4 december 2019) dat de belevingshoeken die ze voor heeft gesteld voor de ouderenzorg veel te vol zijn komen te staan omdat iedereen maar meent dat vol gezelliger is.

In het cursusmateriaal heb ik een foto opgenomen van een wastafel met tal van spullen er om heen. Mevrouw de Vries poetst haar tanden niet meer omdat ze de tandenborstel niet meer kan vinden. Er staan teveel spullen.

Haptonomie is een manier van benaderen waarbij je vanuit de omgeving bewust inzet op welzijn en veiligheid in het tactiele contact, zoals de manier waarop je iemand aanraakt. Het betekent in deze fase ook dat het tempo van de benadering en de aanraking omlaag gaat.

Klassiek conditioneren. Wat doet die manier van benaderen hier nu? Dit gaat toch om een leerproces? Dat vermogen is dan toch afwezig? Nee, dat is niet helemaal zo. In het geheugen zitten nog allerlei ‘prullaria’ die negatieve associaties oproepen. Een witte jas roept herkenning op, maar kan ook leiden tot grote angst. Je moet dan dus een afweging maken.

Mevrouw de Jong werd bij herhaling misselijk door medicatie. Die medicatie kreeg ze voor de maaltijd. Het gevolg was dat ze niet meer wilde eten. In overleg met de arts wordt de medicatie op een ander moment van de dag in een andere ruimte gegeven, waardoor mevrouw de Jong niet meer de koppeling maakt: pillen-misselijk- niet eten.

De volgende keer dalen we nog één stap verder af in het brein. Dan zitten we echt aan de basis: de meest primaire reacties. Kun je je daar nog als begeleider op instellen?

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.