Ik wil onmisbaar zijn…

Soms overkomt het je. Je bent ergens op bezoek en je wordt er 'moe' van. Voor mensen die daar gevoelig voor zijn dat wel eens een signaal kunnen zijn van ongezonde relaties binnen een 'systeem'.

Er is dan vaak sprake van ‘overdracht’ en van ‘tegenoverdracht’:  oude thema’s, gevoeligheden en allergiëen spelen op binnen de relatie. Bij dat ‘systeem’ kun je denken aan een team, bijvoorbeeld op school, in de kerk of in de zorg, maar je kunt ook denken aan een gezinssysteem.

Het rijtje ontleen ik aan: Fee van Delft (what’s in a name?), ‘Overdracht en Tegenoverdracht’ (Boom 2016). Ze schrijft met name over de zorg, maar het thema speelt in alle omstandigheden waar mensen langdurige relaties opbouwen.

  1. De persoon in kwestie probeert waardering te krijgen, liefde te winnen, probeert door zijn rol in het systeem zichzelf meer in het centrum van de aandacht te krijgen. Dat kan bijvoorbeeld zijn door taken over te nemen, gunsten te verlenen, bovenmatig aardig te doen, zichzelf wegcijferen.
Dat gedrag zit vaak al in de vroegere ervaringen van de persoon: de aandacht binnen het gezin was bijvoorbeeld niet vanzelfsprekend, je moest als kind iets speciaals' doen om 'gezien' te worden.

2. De persoon in kwestie kan alleen maar samenwerken met mensen die hem (of haar) op een voetstuk zetten (“wat ben jij een fantastische begeleider, collega, ouderling, broer!”). Wie dat spel niet meespeelt wordt verguisd of genegeerd.

Deze 'ambitendentie' heeft met de sociaal-emotionele ontwikkeling te maken. Er bestaan geen grijstinten. De persoon kan alleen samenwerken met mensen over wie hij of zij de controle heeft.

3. De persoon in kwestie ziet zichzelf als onmisbaar. Hij of zij neemt taken op zich omdat hij het gevoel van onmisbaarheid nodig heeft.

Niemand wil graag gemakkelijk gemist worden. Maar als je de ander voortdurend nodig hebt om het gevoel te hebben dat je onmisbaar bent is dat een signaal van eigen kwetsbaarheid.

Het leidt er in de zorg voor kwetsbare mensen toe dat de ander niet kan groeien. Want als de ander meer zelfstandig wordt betekent dat dat je als zorgverlener of familielid minder nodig bent. Dan ben je niet meer onmisbaar…

Wie met kwetsbare mensen werkt heeft het nodig dat hij ook kritisch naar zijn eigen motieven moet kunnen kijken. Wat gebeurt er nu met mij? Durf ik dat te bespreken met anderen. Kan ik mij kwetsbaar opstellen? Aldus Fee van Delft.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.