Achterdocht (3)

Erik Erikson schreef het al: aan het begin van ons leven ontwikkelen we vertrouwen in andere mensen of we blijven andere mensen wantrouwen.

En dat wordt er allemaal niet beter op naarmate we ‘groter groeien’. We leven in een gebroken wereld en in die wereld ervaren we ook dat er mensen zijn die niet te vertrouwen zijn.

Daarnaast doet zich naar mijn mening nog een ander verschijnsel voor dat het wantrouwen kan verklaren. Naarmate we andere mensen meer kunnen ‘voorspellen’ hebben we er ook vaak meer vertrouwen in dat het allemaal goed komt. Kunnen we dat niet, dan neemt het wantrouwen toe.

Als de tandarts in een hoog tempo behandelt zonder dat de patiënt hem kan volgen, herkennen en voorspellen zat dat leiden tot minder vertrouwen.

Ouder worden

Mensen die de ander niet vertrouwen hebben meer de neiging om de ander te gaan ‘controleren.’

Eén van de processen bij het ouder worden is dat je minder grip krijgt op de ander. Dat valt eenvoudig te verklaren: je denkt steeds langzamer, je kunt minder dingen tegelijk. Dus gaan (vooral) jongere mensen (in een snel veranderende wereld) voor jou steeds sneller. Daar heb je geen controle meer op.

Mevrouw de Boer raakt steeds vaker spullen kwijt. Nu is haar tandenborstel spoorloos verdwenen. Dat is gebeurd toen ze opeens bedacht dat ze haar medicijnen nog in moest nemen. Maar nu kan mevrouw de Boer opeens niet meer bedenken waar ze haar tandenborstel heeft gelaten. Voor iemand die toch al mensen wantrouwt omdat ze te snel voor haar zijn is de oorzaak snel gevonden. Ze associeert de tandenborstel met de preventieassistente. Die heeft natuurlijk haar nieuwe tandenborstel meegenomen.

De tandenborstel bleek op een stapel handdoeken te liggen. Maar het werd ontdekt door de preventieassistente die met mevrouw de Boer mee liep naar de badkamer. Is mevrouw de Boer nu opgelucht? Nee, want dit bevestigt juist dat de preventieassistenhuiszorg het heeft gedaan… Zij wist immers waar de tandenborstel was gebleven. Dus het kan niet anders dan dat zij die borstel verstopt had. Maar niet alleen de tandenborstel, mevrouw de Boer is ook een paar sieraden kwijt. En haar betaalpas is er ook niet meer…

Uit het voorgaande komen enkele richtlijnen naar voren in de omgang met achterdochtig gedrag:

1 Als je als begeleider zonder overleg aan de spullen van mevrouw zit, haar kranten opruimt of het aanrecht schoonmaakt versterkt dat het wantrouwen. Je komt aan haar privacy. En hoe meer mensen het overzicht kwijt raken, hoe belangrijker het kleine deel wordt waar ze nog wél grip op kunnen hebben.

2 Let op je eigen reactie. Als je heel verontwaardigd en heftig reageert op een beschuldigen wordt ook daardoor het wantrouwen versterkt. “Ik steel nooit iets, dat heb ik nog nooit gedaan, hoe komt u dáár nu bij?!?!” Bedenk dat de emotionele lagen van het brein sterk op emoties van anderen kunnen reageren.

3 Zorg voor regelmaat, orde en vertrouwdheid in de omgeving. Als je als verzorgende druk de kamer van mevrouw binnen komt (‘er moet immers nog zoveel gebeuren’) leidt dat voor mevrouw tot controleverlies. Dat verlies wordt nogal eens vertaald in achterdocht.

Bij de mondverzorging zijn een overzichtelijke ruimte waar gepoetst wordt (niet veel spullen bij de wastafel) en een rustige benadering erg belangrijk. Maar als je de wasbak meteen gaat opruimen is dat weer een andere valkuil: dan kom je namelijk aan de privacy van de bewoner. Je kunt helpen opruimen, maar wel in en na overleg.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.