Persoonlijkheid en ouder worden

Verandert de persoonlijkheid met het ouder worden? Dat onderwerp heb ik meerdere malen aan de orde gesteld. Noud en Van Engelen gaan op dit thema in in hun boek 'Ouderen met karakter'. 

De persoonlijkheid kan met het ouder worden drastisch veranderen. Dat is dan vaak het gevolg van neurologische problemen. Eén van de oorzaken van een scherpe verandering van de persoonlijkheid is de frontotemporale dementie.

Maar verandert de persoonlijkheid ook als er sprake is van een ‘gewone’ ontwikkeling van het ouder worden, via de gebruikelijke levensfasen, die o.a. beschreven worden voor Erik H. Erikson? Psycho-analytica Judith Viorst heeft daar wel een mening over.

Ouder worden houdt in dat je het vermogen tot ego-transcendentie moet hebben ontwikkeld, schrijft Viorst. Dat wil zeggen dat je jezelf kunt overstijgen. Het gaat er niet meer om dat ik zelf iets presteer, maar dat ik kan genieten van wat de ander bereikt. We zijn niet meer direct met ons eigenbelang bezig, maar kijken vooral naar het belang van de ander. En – opmerkelijk – we zijn nog steeds bezig met de toekomst: het gezonde leven voor de generatie na ons.

De realiteit is dat veel ouderen daar niet in slagen, aldus Judith Viorst. Ze kunnen vervelend, praatziek, egocentrich en klaagziek zijn. De wereld draait om hen.

Er is allerlei onderzoek gedaan naar ‘Personality and Patterns of Ageing’ en uit dat onderzoek komt naar voren dat veel oudere mensen terugvallen op dezelfde patronen die ook al kenmerkend waren op jongere leeftijd. Een moeder die altijd klaagde dat ze het zo zwaar had met haar man en dat de opvoeding van de kinderen zo ingewikkeld was zal niet op hoge leeftijd opeens dankbaar worden voor haar behulpzame man en blij zijn met de zorg door haar kinderen.

Met name de persoonlijkheidstrekken van de Big Five zouden tot op hoge leeftijd herkenbaar zijn bij het proces van het ouder worden;

  1. extraversie/ introversie,
  2. denken aan anderen versus eigenbelang,
  3. gewetensvol zijn versus ‘laat maar gaan’,
  4. emotionele stabiliteit versus instabiliteit (neuroticisme)
  5. en open staan voor nieuwe ervaringen tegenover niet tegen veranderingen kunnen/ koppigheid, weerstand.
Is ouder worden dan een noodlot? Je slechte kanten worden alleen maar scherper? Daar wijst tal van onderzoek wél op. Tegelijkertijd kunnen mensen ook veranderen. Wie leert om te accepteren dat het leven nu eenmaal hoogtepunten en dieptepunten kent en dat we in een gebroken wereld leven leert ook beter om te gaan met zijn eigen beperkingen. Dat besef maakt een gezonde oude dag waarbij je jezelf minder centraal staat beter mogelijk.

 

 

 

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

4 gedachten over “Persoonlijkheid en ouder worden”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.