Stemming en dementie

Je kunt er boeken over schrijven. En die verschijnen ook steeds meer. Maar hoe ga  je nu werkelijk om met een dementerende partner? Of een ander persoon die jou emotioneel heel nabij is?

Ik kan er niet van zo nabij niet over meepraten. Dus ik moet heel terughoudend zijn. Bovendien is ieder levensverhaal weer uniek.

Vanuit mijn werk valt mij wel een bepaald spanningsveld op. Dat draait om de vragen: Wie ben ik? Wie ben jij geworden? En welke invloed hebben we op elkaar?

De diagnose

Je partner heeft de diagnose dementie gekregen. Dat zegt nog niet zoveel, want er zijn tientallen vormen van dementie. Maar in ieder geval heeft iemand de diagnose gesteld. Dat kan aan de ene kant een opluchting zijn (‘nu snap ik het gedrag van mijn vrouw’). Aan de andere kant is het ook een enorme klap. Je beseft dat je het perspectief van het samen oud worden helemaal bij moet stellen.

Stemmingsgevoelig

Dementerende ouderen zijn vaak erg gevoelig voor de stemming van mensen om hen heen. We denken vaak dat ze op den duur steeds meer in hun eigen wereld opgesloten zitten, maar dat is een cognitief verhaal. De emotionele antennes kunnen nog altijd op scherp staan. Wie daar meer over wil weten moet maar eens in de boeken van Anneke van der Plaats duiken over de vier lagen binnen de hersenen.

Hoe gestresst ben je zelf?

Het voorgaande betekent dat je – als je in alle drukte – ook nog even tijd wilt besteden aan je partner, dat dat vaak niet goed gaat. Je hebt geen rust in je lijf en in je hoofd en je partner voelt dat. Als je samen in één huis woont lopen die ervaringen door de dag heen door elkaar. Maar als je partner elders verzorgd wordt kun je soms heel duidelijk waarnemen wat er gebeurt als je zelf onvoldoende bij de les bent.

In dat verband kan het beter zijn om met jezelf af te spreken dat je op bezoek gaat als je er zelf aan toe bent.

Niet op bezoek gaan omdat het nu eenmaal moet, maar op bezoek gaan omdat het 'mag' en omdat het goed voor jullie beiden kan zijn.

Zoals al geschreven: ik moet terughoudend zijn in dit ‘advies’. Ik ken het vanuit mijn werk bij de omgang met psychisch zeer kwetsbare mensen. Maar ik heb het ook een paar keer als ervaringsverhaal gehoord van mensen die op bezoek gingen bij (bijvoorbeeld) hun dementerende moeder of dementerende partner.

Bepaal ik de stemming van de ander?

Op het moment echter dat je ‘door hebt’ dat de ander zo gevoelig is voor jouw stemmingen kom je meteen wéér emotioneel klem te zitten.

Je gaat op bezoek en je moeder is heel onrustig. Ze loopt maar heen en weer en blijft maar roepen. En je denkt: 'dat mijn moeder zo onrustig is komt door mij'. Maar op het moment dat je dat denkt word je vanzelf al onrustig.

Wat er is gebeurd is dat je teveel één op één bent gaan denken dat jouw emoties bepalend zijn voor het gedrag van je moeder (of van je partner). ‘Als ik onrustig ben, wordt zij ook onrustig’. En vervolgens denk je: ‘ik moet nu iets doen, want het gaat niet goed met haar en dat komt door mij’. Je hebt je eigen gedachten geprojecteerd op je moeder.

Maar zo zit de relationele wereld niet in elkaar. Wat je nu alsnog moet leren is dat je niet alle situaties rond je moeder (of je partner) op jezelf moet betrekken. Met een moeilijk woord: je moet de ander met een ‘lagere expressed emotion’ benaderen.

Twee invalshoeken

Er zijn in dit contact twee stappen die beiden waar zijn, maar die je niet moet zien als een logisch verband. De eerste is: Ja, het klopt, mijn moeder is gevoelig voor mijn stemming. De tweede is: Nee, mijn houding en mijn stemming zijn niet bepalend voor hoe mijn moeder zich nu voelt.

Onlogische logica

Het is dus een stukje onlogische logica. Maar dat is niet anders dan wanneer je als moeder te maken hebt met een baby die veel huilt. Ja, het is waar dat een baby gevoelig is voor de stemming van de moeder. Maar ook: nee, het is niet waar dat jouw stemming bepaalt hoe de baby zich nu zal voelen. Er zijn immers vele andere verklaringen waarom een baby niet lekker in zijn vel zit: allerlei lichamelijke ongemakken, onrust in het hoofd, een huiluurtje.

We ‘maken’ de ander niet

Mensen zijn nu eenmaal niet maakbaar. Andere mensen zijn wel van invloed, maar dat is altijd maar een deel van het verhaal.

Wil je meer lezen, kijk dan op oude blogs over de thema's Expressed Emotion en over het Rad van Depressieve Interactie.

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.