Niet durven of kunnen slapen

Iedere ouder kent wel de situatie waarin de peuter niet naar bed wil. Tien jaar later doet zich overigens de situatie voor dat diezelfde voormalige peuter als puber niet uit bed wil.

Hoe breng je zo’n kind naar bed? Dat is vaak een kwestie van deels meegeven en deels bijsturen. Op een gegeven ogenblik is het klaar.

Voor de TV gaan slapen?

Er zijn ook ouders die er voor kiezen dat het kind op de bank in slaap valt. Dat lijkt mij niet gewenst. Dan brengt de TV het kind naar bed. Bovendien krijgt de peuter of kleuter dan via de TV van alles mee dat niet voor de ogen en oren van peuters en kleuters bedoeld is. Bovendien hebben peuters en kleuters structuur van ruimte en tijd nodig: een vaste tijd en een vaste plek om te gaan slapen.

Ooit maakte ik vanuit mijn werk zo'n gezin mee waarbij de moeder weinig stuctuur aan haar beide jonge kinderen gaf. Ze gingen uiteindelijk gelijktijdig met moeder naar bed, tegen middernacht. Eenmaal op de basisschool bleken ze qua ontwikkeling behoorlijk achter te lopen. Dat werd nog eens versterkt door een chronisch slaaptekort.

Wat doe je bij een peuter of kleuter? Als er genoeg gedoe is geweest til je zo’n kind op en leg je hem of haar in bed. Even voorlezen. En dan is de boodschap: ‘en nu gaan slapen!’ In de fase waarin een kind angstig is blijf je nog wel hoorbaar op de overloop aanwezig. Zingen tijdens het strijken ofzo.

Amane durft niet alleen te slapen
Dat had Amane nooit geleerd. Ze was verstandelijk gehandicapt en was gewend om bij één van haar zussen in bed te liggen. De beide zussen gingen trouwen en toen moest er een nieuwe oplossing worden gezocht. Moeder wilde de dochter wel in bed nemen, maar dat wilde vader niet. Inmiddels was Amane 16 jaar oud en ze had nog nooit zelfstandig leren slapen. 
Nu de mantelzorg van de beide zussen weg viel raakte moeder overspannen. Amane verhuisde naar een tehuis voor kinderen met een beperking. Overdag paste ze zich redelijk aan, maar 's nachts was een groot probleem. Ze kwam absoluut niet in slaap. 
Door middel van een stappenprogramma is geprobeerd om haar te leren dat ze veilig kon slapen zonder een begeleider in de buurt. Dat betekende ook dat de slapende wacht werd vervangen door een wakende wacht. Gelukkig sprong de organisatie financieel bij. Het heeft meer dan een jaar geduurd voordat Amane zelfstandig durfde te slapen. 
Uit die situatie heb ik o.a. geleerd dat er kennelijk een 'kritieke fase' bestaat waarin kinderen moeten leren 'zelfstandig te slapen'. Hoe later je daarmee begint, hoe moeizamer het proces verloopt. 
Overigens hebben de ouders Amane weer naar huis gehaald toen ze zelfstandig durfde te slapen. Maar thuis begon het verhaal van voren af aan.

Stel je voor dat je je peuter zijn eigen gang laat gaan. Hoe lang zou het dan duren? En hoe zit het in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking? Want bij volwassen cliënten is het niet de bedoeling dat je hen onder dwang maar bed brengt. Daar zijn strikte regels voor, zoals o.a. in de Wet Zorg en Dwang naar voren komt. Ook daarvan een voorbeeld:

Dyonne heeft veel tijd nodig
Dyonne is een 'stevige tante' met een sterke eigen wil. Ze heeft een ernstige verstandelijke beperking. Als ze niet van plan is om te gaan slapen is ze dat gewoon niet van plan. De begeleiding nodigt haar uit om haar rituelen te volgen. Er wordt steeds contact met haar gemaakt om de volgende stap in het programma te maken. Thee drinken, spullen opruimen, naar de slaapkamer toe, uitkleden, douche, pyjama aan, voorlezen en dan naar bed. Er wordt al om 7 uur begonnen met dit patroon. Je zou denken: dat moet toch in een uur kunnen? En er zijn ook nog andere bewoners die naar bed moeten, Dyonne is niet de enige. Zeven andere bewoners moeten door de beide begeleiders ook naar bed gebracht worden. Dus een uur is best lang. Bij Dyonne niet. Ze wordt wel gestimuleerd, maar er mag geen fysieke dwang worden uitgeoefend. Ze wordt niet, zoals die peuter, uiteindelijk gewoon in bed gelegd. Dat lukt trouwens ook niet met haar 80 kilo. Maar bij Dyonne moet je ontzettend veel geduld hebben. Zodra ze het gevoel heeft dat er iets moet zegt ze 'nee'. Bij haar duurde het wel eens tot na middernacht voordat ze er klaar voor was om in bed te stappen.
Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.