Langzaam Vormend Gedrag

Dit stukje schreef ik in de tijd dat mensen met een lichte verstandelijke beperking licht verstandelijk gehandicapt werden genoemd. Voor LVB wist ik geen passende koptitel te bedenken.

Mensen met een lichte verstandelijke beperking functioneren in verstandelijk opzicht op de leeftijd tussen 7 en 11 jaar. Het denken is weinig abstract, ze moeten het van de concrete voorbeelden hebben.

Voorbeeld: tijdens de sollicitatie wordt gevraagd: "welk onderwijs hebt u genoten?" De persoon in kwestie geeft geen antwoord, hij snapt de vraag niet. Als je vraagt: op welke school heb je gezeten? rolt het antwoord er direct uit. Ambtelijke taal is voor mensen met een lichte verstandelijke beperking volstrekt abacadabra. Spreektaal werkt vaak beter.

Verwaarlozing

Veel jongeren met een lichte verstandelijke beperking (maar lang niet alle jongeren!) hebben in hun jeugd te maken gehad met verwaarlozing. Maar ook slechte voeding speelt een rol. Het inzicht groeit dat vroegtijdige pedagogische verwaarlozing en ongezonde voeding op jonge leeftijd tot blijvende neurobiologische veranderingen leiden. Op hun beurt hebben deze veranderingen weer gevolgen voor de persoonlijkheid (Den Boer, 2007).

Verkeerde dingen leren

Daarnaast leren kinderen die in verwaarlozende en afwijzende opvoedings-situaties opgroeien ‘de verkeerde dingen’. Ze horen voortdurend wat ze fout doen. Daardoor weten ze alleen wat ze niet willen. Ze weten niet wat ze wél willen.  Ze hebben geen goede voorbeelden. Wat ze leren is vaak alleen negatief. Ik deug toch niet! Ik kan het tóch niet! Dat wordt vaak gecamoufleerd door een houding van: ‘Bemoei je er niet mee!’ Of door onbereikbaar hoge idealen, waardoor het kind tóch weer moet falen.

Langzamer rijpen

Daar komt ook nog eens bij dat de hersens van mensen met een lichte verstandelijke beperking langzamer ‘rijpen’. Ze zijn met 18 jaar nog lang niet volwassen (studenten trouwens ook niet). Waarschijnlijk zijn hun hersenen rond het 30e jaar redelijk voorgroeid.

Gedragskenmerken

Kenmerkend voor het gedrag van mensen met een lichte verstandelijke beperking zijn o.a. (Boukens en Kocken, 2007):

  • Sociale situaties worden niet goed ingeschat
  • Er is meer bedenktijd nodig (terwijl deze juist niet genomen wordt)
  • Het komen tot inzicht duurt langer
  • Het vergt meer tijd voordat de goede verbanden gelegd worden
  • Het vraagt veel meer oefenen voordat er een stap gezet kan worden
  • Er worden veel fouten gemaakt. Die zijn echter toch weer nodig om verder te kunnen komen in de ontwikkeling
  • Er is sprake van een grote mate van zelfoverschatting of juist een voortdurend gevoel van falen (‘het heeft geen zin, ik kan het tóch niet!’)

Een zwak zelfbeeld

Deze kenmerken zijn dus niet terug te voeren tot de verstandelijke beperking. Die beperking is (slechts) een onderdeel van het geheel. Er is sprake van veel negatieve ervaringen in combinatie met een zwak zelfbeeld, een afwijkend functioneren van de hersenen en daarnaast ook nog de verstandelijke beperking.

Kleine stappen

Beheersen leidt bij deze cliënten tot verzet. Bovendien leren ze er niets van. Als de begeleider weg is of als de situatie veranderd is zijn ze hun vaardigheden ook weer kwijt.

Als je niet bewust met deze problemen aan de gang gaat en denkt dat het zichzelf wel oplost vervallen deze cliënten in steeds grotere problemen.

Het is dus nodig om bewust en systematisch, in heel kleine stappen, te werken aan én de vaardigheden én het vertrouwen in de omgeving.

Ouder worden

Een bijkomende factor is nog dat de meeste mensen met een lichte verstandelijke beperking in fysiek en cognitief opzicht sneller oud worden. Een vuistregel die wordt gehanteerd is dat je tien tot twintig jaar bij de kalenderleeftijd op zou moeten tellen. Dus iemand van 60 met een lichte verstandelijke beperking is eigenlijk de 70 al gepasseerd.

Vaak is er rond het vijftigste jaar al sprake van een duidelijke achteruitgang. Na die tijd moet er vooral gewerkt aan stabilisatie, teneinde overvraging te voorkomen. Dat is ook één van de redenen waarom geadviseerd wordt om vanaf het vijftigste jaar de (achteruitgang in) ontwikkeling extra in kaart te brengen.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.