Emotionele ontwikkeling en kwetsbaarheid (2)

Ambulante begeleiding   

Om ‘teloorgang’ (zoals dat wel genoemd wordt) te voorkomen en vanwege de zorg voor het zoontje wordt Sandra ambulant begeleid. Meerdere malen per week komt er iemand langs en in het weekend extra vaak. Zonder die ondersteuning zou ze helemaal vastlopen. Maar de ambulant begeleiders hebben een zware klus aan de begeleiding van Sandra. Ze hebben het gevoel dat ze voortdurend op eieren moeten lopen. Eén ‘foute’ opmerking en je komt er niet meer in.

Financieel beheer

Omdat er ook steeds strijd was over de financiën van Sandra is het geldbeheer losgekoppeld van de begeleiding. Ze verwijzen direct door naar de bewindvoerder. Dat scheelt momenteel een hoop kopzorgen.

Opvoeding van het zoontje

De zorg voor haar zoontje werd vooral ingewikkeld toen het jongetje koppig gedrag vertoonde en niet meer deed wat Sandra wilde. Daar kon ze helemaal niet mee omgaan. Eigenlijk functioneerde Sandra in emotioneel opzicht als een peuter die ook nog eens een peuter op moest voeden. Toen werd er een kantelpunt bereikt waarbij het jongetje in een pleeggezin werd geplaatst.

Controle

Wat maakt dat begeleiders het gevoel hebben dat ze op eieren moeten lopen? Op het moment dat Sandra denkt dat iemand kritiek op haar heeft stort haar hele wereld in. Eén kleine opmerking of een blik zelfs wordt al gezien als een persoonlijke afwijzing. Dat is dan ook het moment dat ze de deur dicht houdt. Het is haar manier om de controle te houden: ze laat de ander niet toe en sluit zich af. Als ze vermoedt dat iemand zal vinden dat haar huis niet netjes is, is haar reactie: ‘Dan kom je er ook niet meer in’. Ze steekt haar kop in het zand. Ze wil wel graag dat de ander haar rommel opruimt, maar ze moet niet het gevoel hebben dat de ander ook maar een klein beetje denkt dat ze dat ook zelf wel had kunnen doen.

Passief

Als begeleiding in huis is, valt op hoe passief Sandra blijft. Het lijkt wel of ze de ambulant begeleiders als haar personeel ziet. Ze zit op de bank en kijkt toe wat de begeleiding doet. Ze gaat er vanuit dat zij de rommel wel op zullen ruimen. Het samen doen lijkt al een te grote stap te zijn. Als haar zoontje er is laat ze de begeleiding met hem spelen. Er komt niets uit haar handen. Ze ligt op de bank, heeft een Ipad in haar hand en lijkt het verder allemaal wel best te vinden. Als er van haar inzet wordt gevraagd ontsteekt ze in woede. Ziet de begeleiding dan niet hoe moe ze is?

Kwetsbaar  

Sandra is afhankelijk van wat anderen van haar ‘vinden’. Maar dat maakt haar ook emotioneel erg kwetsbaar. Ze wordt steeds weer overspoeld door de gedachte dat ze geen grip heeft. Ze is als het ware een eiland dat bij het minste of geringste zuchtje wind wordt overspoeld door de golven. Haar kwetsbaarheid reageert ze direct en heftig af op de ‘stomme’ begeleiding die er allemaal niets van snapt.

Executieve functies

In neurologisch opzicht kun je zeggen: de delen van de hersenen die het gedrag moeten sturen (de ‘bovenste en voorste lagen’, de executieve functies) vallen bij een klein beetje stress direct uit. Sandra kan dan alleen nog maar reageren vanuit ongeremde en heftige emotie.

Vechten of vluchten als controle

Hoe reageert Sandra in haar gedrag op (vermeende) kritiek? Ze kan vluchten of vechten: óf ze sluit zich af (vluchten: de deur dichthouden) óf ze zet de aanval in. Prof. Abraham noemt dit onthechten: nét doen of de persoon geen enkele betekenis meer heeft. Je kunt beter zélf iemand verlaten, dan dat de ander jou zou verlaten. Het vechten doet Sandra door de ander als persoon te diskwalificeren.

Een begeleidster vroeg aan Sandra of het tijd was voor de was: er was bijna geen schone kleding meer. Toen schold ze de begeleidster de huid vol: die was gewoon ontzettend lui, zo’n lui iemand had ze nog nooit meegemaakt; ze was zelfs nog te lui was om een was te doen. Ondertussen lag Sandra op de bank TV te kijken…

Auteur: henk50

Ik ben orthopedagoog/GZ-psycholoog. Vanaf 1975 heb ik gewerkt in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog. Omdat ik zo lang in 'de zorg' heb gewerkt heb ik veel zogenaamde casuïstiek ter beschikking. Soms gebruik ik voorbeelden uit de dagelijkse praktijk op mijn weblog, maar de beschrijvingen zijn altijd vermengd met andere -vaak gedateerde - verhalen. Er komen dus geen één-op-één verhalen voor. Dat zou ook niet mogen vanwege het beroepsgeheim. De namen die ik gebruik zijn altijd gefingeerd. De pedagogische en psychologische voorbeelden hebben dus wel enig waarheidsgehalte, maar ze hebben de pretentie om toch onherkenbaar te zijn. Mocht de lezer toch iemand herkennen, dan is dat waarschijnlijk toeval. Een enkele keer zijn voorbeelden van dialogen geheel gefingeerd. Uit de privésituatie wordt slechts zeer beperkt iets vermeld, waarbij ik met name zorgvuldig om ga met fotomateriaal. De namen van mensen die reageren worden nooit door mij doorgegeven aan derden, ze blijven in mijn afgesloten Wordpress-domein.

3 gedachten over “Emotionele ontwikkeling en kwetsbaarheid (2)”

  1. Als ik dit zo lees dan heb ik het erg te doen met het zoontje (hoe erg het ook voor Sandra is). De vraag komt op: komt het nog goed met die jongen?

    1. @ Trijntje: dat is het continue dilemma waar hulpverleners (maar ook familie) voor staan. Zo’n 20 jaar geleden was de documentaire van de familie Stomphorst op TV (alle kinderen werden uit huis geplaatst, maar de ouders zeiden: ‘we gaan net zo lang door totdat we er eentje mogen houden’). Eén van de dochters vertelde onlangs op TV hoe haar jeugd was geweest. Mij blijven dit soort verhalen altijd bij, ik vind het een heel lastig dilemma. Iedere vrouw heeft recht op een kind, maar wat zijn de rechten van het kind? Met het zoontje van Sandra kan het naar omstandigheden nog wel redelijk goed komen, al vraagt dat wel veel ondersteuning.

  2. Beste Henk,

    Het is bijna eng te lezen hoeveel deze posting op het gezin van mijn 1 jarige kleinzoon lijkt.

    Ik stuur dit door naar mijn zoon.

    Alle beetjes inzicht, ook al is het niet helemaal hetzelfde, helpen ons iets beter de situatie te begrijpen.

    Al hopen we bij het woordje pleeggezin “verblijf bij vader” te kunnen gaan invullen.

    We wachten af . Dank voor de posting.

    Lidia

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.