De klagende patiënt (2)

Mevrouw Veenstra werd door verzorgenden, management en arts van het verpleeghuis als een lastige patiënt ervaren. De psycholoog probeerde de situatie vlot te trekken. Wat waren de alternatieven?

Psychiater Gerben Hellinga heeft een stappenplan bedacht om effectief met zo’n situatie om te gaan.

Stap 1: Formuleer in één zin het probleem. Hellinga vindt dit noodzakelijk om daarmee zoveel mogelijk de bijzaken en de emotionele bijkleuring weg te filteren. Het was inmiddels duidelijk dat de leidinggevende van de woning zó van slag was door het gedrag van mevrouw Veenstra dat ze dit bijna niet meer voor elkaar kreeg.

Stap 2: Formuleer eerlijk voor jezelf welke transactionele ik-positie je inneemt. Ben je een kritische ouder? Ben je een aanklager? Voel je jezelf slachtoffer? Ben je een aangepast kind dat zich woedend en machteloos voelt?

Stap 3: Probeer te analyseren hoe het komt dat je in deze positie terecht kwam. Wilde je mevrouw Veenstra helpen en wees ze die hulp af, waardoor je in de verdediging schoot? Zond je een dubbele boodschap uit? Zoals: “ik wil u wel helpen, de cliënt staat op onze instelling immers centraal, maar dan moet u wel tevreden zijn over de zorg die wij bieden “….

Of heeft er een zogenaamde kruistransactie plaatsgevonden: ik spreek mevrouw Veenstra als volwassene aan, zij reageert vanuit een kritische ouderpositie, ik raak daardoor van slag en raak mijn volwassen positie kwijt en reageer als een verongelijkt klein kind. En zo zijn er vanuit de Transactionele Analyse tal van varianten te bedenken.

Stap 4: Overweeg de vijf posities vanuit de Transactionele Analyse.

Als ik als Kritische Ouder reageer op mevrouw Veenstra, wat zeg ik dan? Bijvoorbeeld: “U moet nu eens stoppen met klagen, ziet u niet hoe we ons de benen uit het lijf rennen?”

Als ik als Zorgende Ouder reageer op mevrouw Veenstra, wat is mijn boodschap dan? “Het valt allemaal niet mee voor u, ik ga u zo snel mogelijk helpen.”

Als ik als Aangepast Kind reageer, wat zeg ik dan tegen mevrouw Veenstra? “Sorry, u hebt helemaal gelijk, die koffie is hier niet te drinken, ik ga gauw nieuwe zetten.”

Als ik als Vrij Kind reageer trek ik me niets aan van protocollen of van oordelen. Ik reageer zoals ik me op dat moment voel. “Tsja mevrouw Veenstra, we hebben allemaal wel eens onze dag niet en als de hemel naar beneden komt hebt u ook een blauw hoedje op, dat staat u vast goed, tralalallala! Ik zal even voor u kijken of de zon vandaag nog gaat schijnen.”

In de Volwassen positie kan ik een afweging maken, plannen maken, ik kijk naar wat mevrouw Veenstra wil en naar wat ik kan en wil. Ik kan ook naar mezelf kijken: wat gebeurt er met mij in relatie tot mevrouw Veenstra. ”Wat is er met me aan de hand, wat gebeurt er, wat voel ik, denk ik,
wat heb ik nodig, wat wil en kan ik nu doen”.

Stap 5: Kijk welke posities je hebt ingenomen en wat het effect was op het gedrag van mevrouw Veenstra en hoe jij op dat moment weer op haar reageerde.

Stap 6: Voor welke reactie zou je vervolgens willen kiezen? Wat past bij jou (is ‘ego-syntoon’)? De Volwassen positie is in relaties van effectiever, maar het kan zo zijn dat je toch blijft kiezen voor de kritische ouderpositie of voor die van het aangepaste kind. Dan moet je weten waarom je dat doet. En in een  zorgrelatie zul je dan ook een antwoord moeten geven of je daarmee binnen de kaders van goed hulpverlenerschap werkt.

Gerben Hellinga: Lastige Lieden, Boom, Meppel, 2009, 5e druk.
Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

One thought on “De klagende patiënt (2)”

  1. Informatief artikel, ik hoor ook vaak in de wandelgangen over zogenaamde lastige patiënten. Ik ben van mening dat je als verzorger moet weten hoe je hier het beste mee om kunt gaan.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.