Wie is de begeleider (1) ?

Er wordt in de zorg veel aandacht besteed aan de cliënt. Wat is er met hem aan de hand? Waarom heeft hij zorg nodig?

Een thema dat veel minder in de belangstelling staat is de persoon van de begeleider. Wat zijn de omstandigheden waar hij of zij in moet werken? Hoe is de kwaliteit van de organisatie waarin die begeleider werkt?

Die geringe aandacht is niet terecht. Het zijn de begeleiders die dag-in, dag-uit met complex gedrag te maken hebben. Wat maakt dat ze soms minder goed in staat zijn om hun werk goed uit te voeren? En kan de organisatie dan iets betekenen om de kwaliteit van zorg te verbeteren?

Eén van de uitgangspunten voor goede zorg is dat een organisatie goed moet zorgen voor de medewerkers. En met dat zorgen bedoel ik dan niet 'pamperen', maar er zorg voor dragen dat medewerkers goed gereedschap hebben om hun werk uit te kunnen voeren.

Persoon van de begeleider

Daarnaast is er de persoon van de begeleider. Wat maakt dat de ene begeleider beter met de ene cliënt uit de voeten kan en de andere medewerker beter met de andere cliënt? Dat heeft (heb ik elders geschreven) o.a. met de eigen hechtingsstijl van de begeleider te maken. Op basis van ons levensverhaal hebben we allemaal onze eigen voorkeuren en allergiën ontwikkeld. Maar er is ook een verband tussen hechting en EQ. Dat thema loopt door deze serie heen.

Oud verhaal

Wat ik ga schrijven is op basis van een oud verhaal: ik schreef het namelijk ruim 10 jaar geleden op basis van een aantal lezingen tijdens het congres ‘Met het oog op behandeling’ (Utrecht, 1 november 2007). Voor een ander deel is het gebaseerd op eigen ervaringen in het werk met mensen met een verstandelijke beperking.

Je bedreigd voelen

Wanneer begeleiders zich bedreigd voelen door het gedrag van hun cliënten, is de kans dat behandelafspraken goed worden uitgevoerd aanzienlijk kleiner. Je kunt je voorstellen dat iemand die zich bedreigd voelt voor veiligheid kiest en bepaalde contacten liever uit de weg gaat.

Teams verschillen echter in de manier waarop en de mate waarin ze omstandigheden als stressvol ervaren. Binnen het ene team praat men betrekkelijk luchtig over een ernstig incident, terwijl binnen een ander team een op het oog klein incident veel aandacht vraagt. Dit is nóg sterker het geval als we naar de individuele verschillen kijken.

Burn-out en agressie

Gerits, Derksen en Verbruggen (2004) hebben onderzoek gedaan naar het verband tussen emotionele intelligentie en burn-out bij begeleiders die werken met cliënten met ernstig probleemgedrag.

Is het waar dat mensen bij heftige agressie en incidenten eerder een burn-out oplopen. Het ingewikkelde is dat dat verband niet zo rechtstreeks is. Het is niet zo dat medewerkers op woningen met veel agressie om psychische redenen eerder in de ziektewet belanden dan andere medewerkers. Binnen één woning, met dezelfde faciliteiten en dezelfde ondersteuning zie je aanmerkelijke verschillen in de reactie van medewerkers.

Gerits, Derksen en Verbruggen constateerden dat agressie zeker een belastende factor is binnen het werk. Maar het enkele feit dat een cliënt agressief kan zijn is niet dé reden waarom mensen zich langdurig ziek melden. Ze koppelden het ziekteverzuim tevens aan de ‘emotionele intelligentie’ van de persoon. Die emotionele intelligentie vormt een belangrijke factor bij de vraag naar de verhouding tussen draagkracht en draaglast.

Lang niet alleen agressie

In het voorbeeld van Gerits, Derksen en Verbruggen ging het over agressie. Maar er bestaat veel meer belastend gedrag. In het verleden heb ik op twee instellingen onderzoek kunnen doen naar de vraag welk gedrag als belastend wordt ervaren. En dan blijkt in de eerste plaats dat er grote verschillen zijn tussen medewerkers in de vraag welk gedrag ze als belastend ervaren. In de tweede plaats valt op dat agressie lang niet altijd zo hoog op de stress-ladder staat. Zo wordt het voortdurend ‘claimen’ van begeleiding soms als duidelijk meer belastend ervaren.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

One thought on “Wie is de begeleider (1) ?”

  1. Gerritsen, Derksen en Verbruggen staan met z’n drieën !
    En dan n.a.w. ook nog eens zonder de doelgroep cliënten.

    De begeleider staat vast en zeker alleen met de doelgroep cliënten.

    Mijn vader die boer was zei in de dit soort van situaties: “ja, nu vergelijk je paarden met koeien !”.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.