Emoties bij baby’s en peuters (1)

Pasgeboren baby’s kunnen via hun mimiek al verschillende emoties uiten: interesse, ongenoegen, plezier, verdriet en verrassing. Op de leeftijd van 7 maanden komt daar de uiting van angst bij.

Signalen voor de emotionele ontwikkeling zijn:

  • de differentiatie van de emoties
  • het reflexmatig reageren of meer gedoseerd
  • de gevoeligheid voor de emoties van anderen
  • de sociale interacties
  • het hanteren van de eigen emoties

Lachen

Aanvankelijk lacht de baby alleen tijdens de REM-slaap. Men vermoedt dat dit een uiting van welbehagen is op basis van een fysiologische reactie. Na 2 weken wordt deze glimlach duidelijker en meer ‘leesbaar’ aan de mimiek (niet alleen de lippen, maar ook de wangen en rond de ogen).

Daarna reageert de baby sterker op verschillende omgevingsomstandigheden (geluiden, geuren, smaak): de lach komt niet meer van binnen, maar reageert op ‘prikkels’ van buiten. In deze fase gaat het kind ook met een lach reageren op (vooral) de meest vertrouwde opvoeders (bij de meeste baby’s is dit lachen zeker aanwezig op de leeftijd van 6 weken).

Het lachen is nu dus niet meer reflexmatig, maar gedrag dat in zekere zin ‘controleerbaar’ is, een ‘social smile’. Dit gedrag is voor de ontwikkeling van de baby van buitengewoon groot belang. Opvoeders reageren sterk op de lach van de baby die omgekeerd in zijn ‘social smile’ gestimuleerd wordt door de reactie van de opvoeders.

Huilen

Een pasgeboren baby huilt vooral omdat hij honger heeft, het koud heeft, nat is, pijn heeft of ontregeld is doordat hij niet door kon slapen. Wolff onderscheidt bij jonge baby’s 3 typen huilen: honger (een ritmische vorm van huilen), boosheid (extra lucht door de stembanden) en pijn (lange vocalisatie gevolgd door inhouden van de adem).

Op de leeftijd van 2 maanden is de oorzaak van het huilen bij de baby niet alleen meer fysiologisch. Hij gaat onregelmatiger huilen, op verschillende toonhoogten en in verschillende intensiteit. Het lijkt erop dat de baby nu iets ‘vraagt’, in afwachting is.

Als de baby 8 maanden oud is huilt hij en stopt dan om te ‘horen’ of de moeder of een andere volwassene in aantocht is. De vocalisaties worden steeds meer gevarieerd en de baby kan ook meer controle uitoefenen op de klank van zijn stem. Bij kinderen die in hun ontwikkeling belemmerd worden zien we andere typen huilgedrag ontstaan (bijv. hoger en korter).

Baby’s : sociale interactie

Er zijn onderzoeken bekend waarbij baby’s van 3 dagen oud het gezicht van volwassenen lijken te imiteren. Hoewel onderzoekers van mening verschillen over het antwoord op de vraag waarom baby’s dat doen is wel duidelijk dat jonge kinderen buitengewoon gevoelig zijn voor emotionele uitingen van anderen.

Baby’s van 4 maanden oud zouden aan het gezicht van de opvoeder al emoties zoals blijdschap, boosheid en verdriet af kunnen lezen. De vraag die anderen stellen is echter of de reactie van de baby niet vooral voortkomt uit de veranderingen van het gezicht van de volwassene.

In het tweede halfjaar ontwikkelt zich nieuw gedrag bij de baby. Op het moment dat het kind diepte ziet durft het niet meer een bepaalde ‘grens’ over. Hij kijkt vervolgens naar zijn moeder. Als ze vriendelijk knikt kruipt hij wel verder, als ze angstig kijkt gaat hij niet verder. Kennelijk leest het kind niet alleen de emoties van het gezicht van zijn moeder, hij koppelt die emoties ook aan zijn gedrag (vgl. het thema joined attention).

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s