Empathie en borderline

De opgekropte haat en razernij van mensen met borderline maken empathie onmogelijk. Ze zitten zó vol woede en frustratie dat ze niet in staat zijn om bij de emoties, behoeften en gezichtspunten van de ander stil te staan. Hun denken over anderen is en blijft zwart-wit.

Aldus (vrij vertaald) de opvatting van de Britse psychiater en autisme-deskundige Simon Baron Cohen. Hij spreekt over de nul-empathie. 

Baron Cohen is gespecialiseerd op het thema hechting en autisme, maar kwam daardoor in zijn onderzoek ook in aanraking met mensen met borderline. Hij vroeg zich af hoe borderline en hechting zich tot elkaar verhouden.

Maar klopt die zwart-witte opvatting van Baron Cohen wel? In de eerste plaats moet je differentiëren. Borderline is niet één beeld, het gaat om een spectrum aan borderline stoornissen. Bovendien is er een groot verschil tussen borderline trekken en de veel ernstiger borderline persoonlijkheidsstoornis. 

In de tweede plaats: ik ken mensen die als ‘borderliner’ zijn gediagnosticeerd, maar die wel degelijk in staat zijn om empathisch te reageren. Maar dat kunnen ze alleen als ze goed in hun vel zitten. De eigen rust geeft dan ruimte om de ander aan te voelen en in te voelen.

In de bestseller Een tijd voor Empathie (ik heb de 6e druk in huis) schrijft Frans de Waal over verschillende vormen van empathie. Maar ook hoe de vroege kinderjaren cruciaal zijn voor het ontstaan en groeien van het vermogen tot empathie.

In vervolg op dat boek vult o.a. Greet Vanaerschot dat gegeven vanuit de therapeutische praktijk nog verder aan (zie ook: Tijdschrift voor Psychiatrie 57/9). Volgens Vanaerschot hebben mensen met borderline een sterk verhoogde gevoeligheid voor negatieve signalen van verwerping of verlating. Dat noemt ze affectieve empathie, maar dan één aspect: het gevoel er niet te mogen zijn. In de dokterspraktijk kan het feit dat de dokter nu geen tijd heeft om uitgebreider op een vraag in te gaan ervaren worden als afwijzing. En daarop kan dan een sterkte emotionele uitbarsting volgen.

Huisarts Marc America schrijft: “In mijn huisartspraktijk zie ik dat patiënten met een borderlinestoornis wel degelijk empathisch kunnen reageren, maar dat dit sterk afhankelijk is van hun gemoedstoestand. Zij vliegen gemakkelijk uit de bocht bij futiele aanleidingen en op zo’n moment blijft er weinig over van hun empathisch vermogen.”

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

1 thought on “Empathie en borderline”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s