Betrekkingsidee

Een betrekkingsidee is een gedachte die je hebt dat iets wat je waarneemt in je omgeving speciaal op jou betrekking heeft.

Bijvoorbeeld: je staat als nieuwe leerkracht voor de klas en als je je omdraait om iets op het digitale bord aan te wijzen beginnen de leerlingen te grinniken. Grote kans dat je denkt dat het dan over jou gaat.

Dit soort ideeën zijn helemaal niet afwijkend. Ze komen bij iedereen voor.

In de klas voelde ik me vroeger als leerling nogal eens aangesproken als de juf iets vertelde. Dan dacht ik dat zij het speciaal over mij had. Bijvoorbeeld als ze vertelde over een jongen die thuis zijn kleren niet goed had opgehangen. Ik ging zitten piekeren. Heeft ze met mijn moeder gepraat? Is ze op bezoek geweest? Pas later bleek me dat ze het verhaal uit een boek had. En die schrijver kende mij helemaal niet.

Betrekkingsideeën zijn op zichzelf dus heel normaal. Mensen denken heel gemakkelijk dat anderen het over hen hebben.

Invloed van stress

Naarmate je meer gestresst bent betrek je dingen sneller op jezelf. Een mop die aan tafel verteld wordt is een steek onder water naar jou toe, als je geen kopje koffie krijgt aangeboden ben je kennelijk niet gewenst, een uitspraak die je hoort of leest gaat speciaal over jou.

Psychiater Jaap Veldkamp, bij wie ik in de jaren ’80 een opleiding psychopathologie volgde verklaarde deze betrekkingsideeën uit de onderliggende behoefte om (toch) gezien te willen worden. Hij was van mening dat ook wanen te maken hebben met onderliggende behoeften. Als iemand denkt dat hij achtervolgd wordt is dat ook een manier om gezien te worden.

Betrekkingswaan

Maar een betrekkingsidee is nog wel wat anders dan een betrekkingswaan. Bij een waan krijg je de gedachte niet uit je hoofd. Toen de juf het verhaal over de jongen die zijn kamer niet opruimde vertelde was de verklaring dat het uit een boek kwam voor mij afdoende om niet meer te hoeven te denken dat ze op bezoek was geweest en het speciaal over mij had gehad. Het was dus geen waan.

Stel je voor dat je in een restaurant aan tafel zit. Aan een ander tafeltje snijdt iemand zijn biefstuk. Je ziet zijn mes en opeens raak je in paniek. Een mes! De man die daar de biefstuk snijdt heeft het op mij gemunt. Straks rent hij op mij af en rijgt mij aan zijn mes!

Dit is een veel minder onschuldig idee dan dat van de docent voor de klas. Het beeld komt veel meer bizar over. De persoon slaagt er kennelijk ook niet meer in om zijn angst te verklaren. Hij ziet dan niet meer dat die man alleen maar bezig is een stukje vlees te eten.

Vanuit het zich bedreigd voelen ontstaat een veranderd bewustzijn dat niet meer corrigeerbaar is (aldus psychiater J.S. Reedijk). Als deze gedachten niet meer veranderbaar zijn spreken we van een betrekkingswaan. Die manier van denken past binnen de (rand) psychotische belevingen.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s