Onaardige Karl Marx

Er is een maar liefst bijna duizend bladzijden tellend boek verschenen over Karl Marx. In de tijd dat ik studeerde hing zijn foto op menige studentenkamer en ook op de universiteit, als deze weer eens bezet was. Maar hoe aardig was Marx nu eigenlijk?

Ik heb Karl Marx niet persoonlijk gekend. Ik woonde niet in Londen, dus ik kwam hem niet tegen. Het verhaal heb ik dus van horen zeggen. En hij kan me niet tegenspreken. De auteur van het boek (Gareth Stedman Jones) heeft uit duizenden bronnen kunnen putten.

Zo is daar de correspondentie met zijn vader en met zijn moeder. Daar blijkt uit dat Marx al op jonge leeftijd een dwingeland was, die de baas wilde spelen over zijn broer en zijn zusjes. Het overlijden van zijn broer leek hem volkomen onverschillig te laten. En toen hij eenmaal op kamers zat voor zijn studie leek het wel of hij zijn familie helemaal vergeten was. “We hebben nooit een antwoord gekregen op onze brieven. Nooit had jouw brief enige relatie tot die van ons.” Marx schreef over zichzelf, maar wat zijn ouders bewoog kon hem kennelijk niet boeien. Zijn vader vatte het met gevoel voor understatement samen: “Mijn zoon bezit net iets meer egoïsme dan noodzakelijk is voor het zelfbehoud.”

Jaargenoten

Jaargenoten oordeelden eveneens negatief over Marx. “Iedereen die hem tegen sprak behandelde hij met verachting.” schreef de latere minister Carl Schutz. “Elk argument dat hem niet aanstond beantwoordde hij met bijtende hoon jegens de onpeilbare onnozelheid waaruit het was voortgekomen.”

Racisme

Marx (met zelf Joods bloed) minachtte de Joden. Over een vrouw in zijn omgeving: “Ze is het lelijkste wezen dat ik in mijn leven gezien heb, een akelig Joods voorkomen, een scherp uitstekende dunne neus en die haar gehoor onderspuugt in de trance van haar extase.”

Toen een vriend van hem hem een gunst wilde bieden – omdat Karl niet met geld om kon gaan had hij veel financiële problemen – viel dit in totaal verkeerde aarde. “Het is me nu helemaal duidelijk geworden – daarvan getuigen ook de vorm van zijn hoofd en de manier waarop zijn haar groeit – dat hij afstamt van de Negers die Mozes op zijn vlucht uit Egypte begeleidden. Ook de opdringerigheid van die vent is negerachtig.”

Salonmarxist

Maar Marx had – hoezeer hij veel mensen minachtte – ook geld nodig. En als hij geld had verviel hij in een levensstijl die paste bij de door hem zo verachte bourgeoisie met volop luxe en privé onderwijs voor zijn kinderen.

Maar, zo stond er in een rapport dat de Engelse spionagedienst opstelde, “zich wassen, zich verschonen, schone kleding aantrekken zijn zaken die hij zelden doet. Hij houdt er van om dronken te worden en de hele dag gekleed op de bank te liggen slapen.”

Oftewel: maar al te vaak was Karl Marx een onaardige salonmarxist.

Bespreking door Sander van Walsum in de Volkskrant, 1 juli 2017

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

2 thoughts on “Onaardige Karl Marx”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s