Empathie (1)

Empathie is – wat kort door de bocht geformuleerd – het vermogen om anderen te begrijpen en aan te voelen.

Een stap verder binnen deze empathie is dat je in staat bent om de wereld door de ogen van de ander te bekijken. Het is dus meer dan aanvoelen, het is ook invoelen.

'Transitie-coach' Mevrouw Z. stelt zichzelf op haar website als volgt voor: "Ik heb een grote dosis empathisch vermogen. Samen met mijn vermogen tot objectiviteit, mijn helikopterview en mijn brede revolutionaire kijk op het leven, maakt dit dat ik niet alleen mensen goed aan voel maar hen ook een leerzame spiegel voor kan houden."  Voordat je met haar aan de slag wilt zou ik haar op dat empathisch vermogen maar eens doorvragen. Wat bedoelt ze daar eigenlijk mee?

De volgende stap gaat verder: empathie is ook meer dan het begrijpen van de verwachtingen van de ander. Het is vooral: het zich bewust worden van de emoties van de ander, deze begrijpen en er op een gepaste manier op reageren.

Cognitieve empathie

Onder cognitieve empathie verstaan we het vermogen om accuraat gedachten en gevoelens van de ander te identificeren en te begrijpen. Dit is een onderdeel van de emotionele intelligentie. Je zet dit vermogen in om het gedrag van de ander te kunnen voorspellen.

Frans wil weten hoeveel zijn vriendin van hem houdt. Hij ontwikkelt een 10-puntsschaal waarop ze iedere ochtend aan kan geven hoeveel punten ze van hem houdt. Frans heeft grote moeite met het begrijpen van de emoties van zijn vriendin en heeft een cognitief hulpmiddel bedacht dat het voor hem gemakkelijker maakt om haar emoties 'te lezen'. 

Als je vermogen om te ander te begrijpen alleen berust op cognitieve empathie is er sprake van een tekort. Als metafoor: het lijkt op een bioloog die perfect een plant kan determineren, maar niet ziet hoe mooi de plant is.

"Mensen boeien me mateloos" schreef een sollicitant in een brief. Hij werd opgeroepen voor een gesprek. Tijdens dat gesprek bleek dat hij vooral bezig was met het in schema zetten van gedrag in oorzaak en gevolg. Alles wetenschappelijk in kaart brengen leek hem een prachtige uitdaging. Uit zijn gesprek bleek geen enkele compassie met mensen, ondanks de zinsnede uit zijn sollicitatiebrief.

Affectieve empathie

Onder affectieve empathie wordt verstaan dat je ‘geraakt’ wordt door de emoties van de ander: je voelt het aan je lijf. Het gaat om ‘emotioneel bewogen worden’. De ander ervaart dat je niet alleen ‘technisch’ begrijpt wat de ander meemaakt, maar dat het je ook iets ‘doet’.

Regelmatig zie ik op TV woordvoerders die vertellen dat ze de emotie van bijvoorbeeld iemand die een klacht heeft goed kunnen begrijpen. Maar ik heb dan steeds het idee dat er een PR-lesje wordt opgedreund. "Ik snap wat u bedoelt, maar ik voel er weinig bij."

Als je alleen met cognitieve empathie reageert voelt de ander zich niet begrepen omdat er geen bewogenheid bij komt kijken.

Als je louter met affectieve empathie reageert word je overspoeld door de emotie van de ander, waardoor je geen goede hulpverlener meer kunt zijn. Daarom moeten hulpverleners oefenen met het doseren van de affectieve empathie.

Uit: Allemaal mensen 2.0, Marc America, 2016

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

One thought on “Empathie (1)”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s