Tijdgeestziekten (2)

Maar niet alleen bij lichamelijke ziekten meende men dat elektrische ontlading een rol speelde. Ook bij psychiatrische aandoeningen meende men elektriciteit toe te kunnen passen.

In de tweede helft van de 19e eeuw waren tal van zenuwartsen bezig met ‘medische elektriciteit’: het gebruik maken van elektrische ontlading bij verlamming, krampen, hysterische uitingsvormen. “In het achttiende-eeuwse wereldbeeld ontstond aldus de definitie van ziekte als ‘een tekort of een teveel aan elektriciteit in de zenuwen of door onregelmatigheden in de geleiding”. Manieren van vervoer, zoals de tram en de lift, zouden omgevormd kunnen worden tot effectieve behandeling van het zenuwlijden.

Meer behandeling en dus meer ziekte…

Opmerkelijk is dat juist sinds het hanteren van deze methoden het aantal ziektebeelden fors toenam. Men meende de ziekten nu eindelijk effectief te kunnen bestrijden, maar het omgekeerde gebeurde: er kwamen veel meer nieuwe patiënten bij! Met name de behandeling van neurasthenie was ‘booming business’. De opkomst van de vele ‘Kurorte’ in Duitsland is daar een gevolg van.

Verandering van de samenleving

Een bekend zenuwarts en electrobehandelaar (George Miller Beard) had wel een verklaring voor deze ontwikkeling. Het lag niet aan de electrotherapie, maar aan veranderingen in de samenleving. Er waren vijf oorzaken waarom er meer mensen met zenuwlijden waren:

a). de stoomkracht

b). de pers (kranten en tijdschriften)

c). de telegraaf

d). de wetenschap

e). de intellectuele ontwikkeling van de vrouw.

De elektrotherapie bleef decennia lang de voorkeursbehandeling van neurasthenie, totdat Sigmund Freud er in slaagde om op een andere wijze de neurose in kaart te brengen.

Technologische ontwikkelingen

Volgens filosofe en antropologe Elke Müller houden ook nieuwe en opkomende ziektebeelden verband met de schoksgewijze ontwikkeling van de samenleving. Technologische ontwikkelingen worden als bedreigend gezien én ingezet als behandelmethode. Bovendien gaan de ontwikkelingen zó snel dat de individuele mens er geen grip meer op heeft.

In het vervolg van haar bijdrage gaat de auteur o.a. in op de ontwikkeling van de hysterie als diagnose in de 19e eeuw en het verdwijnen van dezelfde diagnose in de 20e eeuw. In een meer recent verleden zijn de traumatische ervaringen vanuit de beide wereldoorlogen bekend.

Hedendaagse ziekten

Momenteel steekt een aantal ziektes de kop op die vermoedelijk zijn gerelateerd aan ontwikkelingen binnen de media en ICT. Een reducerend model zoals de neurobiologie of de neuropsychologie volstaat volgens de auteur niet om deze verschijnselen te verklaren of te behandelen. Er zijn bij nieuwe ziekten ook gekeken moeten worden naar allerlei ontwikkelingen die het maatschappelijke krachtenveld bepalen.

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

2 thoughts on “Tijdgeestziekten (2)”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s