Wie is Sebastiaan? (6)

Zoals ik al eerder heb geschreven: als kinderen vastlopen en je probeert een oorzaak te vinden, dan moet het niet gaan om de schuldvraag.

Sommige kinderen zijn kwetsbaarder en angstiger dan andere kinderen. En hoe angstiger het kind is, des te moeilijker maakt het de stap naar een eigen ‘ik’.

Daarbij zie ik een verband tussen prikkelgevoeligheid en angsten. Hoe meer prikkels er binnen komen, des te angstiger zal het kind vaak zijn. Wie alles ziet en alles hoort heeft immers veel meer te verwerken?

Arnoud

Neem bijvoorbeeld Arnoud. Als baby was hij snel van slag. Hij schrok vaak van geluiden. Een volle kamer met visite kon hij al helemaal niet lang aan. Zijn moeder had al snel in de gaten dat het van tante naar tante verplaatst worden voor Arnoud veel te veel was. Bezoek moest gedoseerd worden.
Toen Arnoud acht maanden oud was werd hij – je zou kunnen zeggen: keurig volgens het boekje- erg eenkennig. Alleen zijn moeder slaagde er in om hem te troosten.

Zijn vader vertelde mij: “Toen Arnoud een peuter was lukte het me nog steeds niet om hem te troosten. Dat kon mijn vrouw alleen. Zij was ook de enige die hem zó in zijn bedje kon leggen dat hij ook snel kon slapen. Ik was daar meer dan een uur mee bezig. Ik kreeg wel eens het gevoel dat Arnoud mij niet vertrouwde….”

Die lijn bleef zich voortzetten, ook toen Arnoud een kleuter was. Daar waar andere kinderen ‘een hiërarchie van hechtingsfiguren’ opbouwen blééf Arnoud erg afhankelijk van zijn moeder…. Dat wordt ook wel een separatie-angststoornis genoemd.

Ontbreken van ordening

Het eigen ‘ik’ is nodig om de wereld te ordenen.

Wie onvoldoende ik heeft wordt overspoeld door prikkels van buiten. Je wordt dan voortdurend overspoeld door indrukken, waaronder het gedrag en de emoties van anderen. Er is te weinig onderscheid tussen ‘ik’ en ‘niet-ik’. Lien-Claes noemt dit We-dentity (er is nog geen I-dentity). 

Maar wie weinig ik heeft opgebouwd kan ook zijn eigen wereld niet ordenen. Een kenmerk van zo’n persoon is de structuurloosheid. Het ordenen in tijd en ruimte wil maar niet lukken.

Ordenen van tijd

Bij Sebastiaan (van wie ik de beschrijving twee weken geleden begon) uit het gebrek aan ordening in de tijd zich in de grote moeite die hij heeft om afspraken te maken. Er is (aldus Erik Erikson) sprake van een vervaging van tijds-perspectief. Sebastiaan kan het erg druk hebben met een hele dag niets doen, omdat de tijd hem door de vingers glijdt.

Ordenen van ruimte

Bij Sebastiaan zie je ook een probleem in het ordenen van de ruimte. Het lukt hem bijvoorbeeld maar niet om zijn studeerkamer op orde te krijgen. Hij geeft zelf aan dat hij eigenlijk beter zou kunnen functioneren in een kleine ruimte. Daar kan weinig in, dus hoeft er ook minder te worden opgeruimd.

Prof. Dr. Anton Dosen noemt in dit verband de neiging van mensen om zich ‘te verstoppen’ in een kleine ruimte. Die ruimte is bij Sebastiaan het huis. Hij komt nauwelijks de deur nog uit.

Ordenen van denken en handelen

Het derde aspect dat samenhangt met het ontbreken van ordening is het onvermogen om richting te geven aan het eigen denken, voelen of handelen. Dat onvermogen lijkt op autisme, op ADD en op ADHD, maar als je het vanuit ontwikkelingsdynamisch standpunt bekijkt zou je ook aan een andere verklaring kunnen denken.

Sebastiaan heeft voortdurend het gevoel dat hij in een cirkel denkt. Hij slaagt er niet in om plannen te maken. Hij blijft voortdurend in zijn eigen piekers steken. En daar wordt hij zó ontzettend moe van….

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s