Wie is Sebastiaan? (4)

Sebastiaan ontmoette ik jaren geleden. Een heel aardige man van toen tegen de dertig jaar. Maar hij liep vast in zijn leven. Wat was er met hem aan de hand? Dat wilde Sebastiaan zelf ook wel eens weten. Het was een hele puzzel, waarbij ik af en toe een puzzelstukje heb gelegd. Maar die puzzel heb ik niet afgemaakt. Sebastiaan was opeens verdwenen. Ik had het te druk om actief naar hem op zoek te gaan. Hij was wel ergens, maar het leek wel of hij ondergedoken was. Pas een jaar later had ik telefonisch weer eens contact met hem.
Het vervolg van drie blogs die vorige week werden gepubliceerd...

Streven naar veiligheid

Kijk je naar de interpersoonlijke contacten van Sebastiaan, dan heeft hij de neiging om het oordeel van de ander een plus te geven en zichzelf een min. Dat is een signaal voor psychische problematiek: de min bij jezelf of de min bij de ander.

Bij Sebastiaan weet de ander het beter dan hij zelf. Althans: in groepsverband. In zijn eentje weet Sebastiaan wel hoe het zit….

Die houding kost hem zóveel energie dat hij er zelfs niet aan toe komt om een klein klusje te klaren. Hij loopt overal mee vast. ‘Waden door de stroop’ noemt Erik Erikson dat.

De hele houding van Sebastiaan is gericht op het streven naar veiligheid.

Wat is er toch met Sebastiaan aan de hand?

Is Sebastiaan autistisch?

We gaan verder met de puzzel rond Sebastiaan. Wat is er met hem aan de hand?

Is hij autistisch? (zoals een autismeteam constateerde). Of zou je nog op een andere manier naar hem kunnen kijken?

Om te beginnen: het gevaar bestaat dat door de diagnose al het gedrag van Sebastiaan verklaard wordt vanuit zijn autisme. Daarmee doe je hem als persoon geen recht. Sebastiaan wordt dan een wát in plaats van een wie.

Zijn mannen autistisch?

Maar is de diagnose autisme eigenlijk wel terecht? Nu zijn er mensen die beweren dat alle mannen autistisch zijn, anderen beweren dat de meeste mannen autistisch zijn. Dus dan zou je kunnen zeggen: Sebastiaan is een man en heeft dus een grote kans op de aanwezigheid van autistische genen. Wie zo redeneert maakt dat autisme als diagnose geen enkele waarde meer heeft.

Theory of Mind

Eén van de pijlers van de diagnose autisme is de zogenaamde Theory of Mind. Vanaf de peutertijd ontwikkelen kinderen stapsgewijs meer inzicht in de emoties van anderen. Ze worden Mindreaders. Ze kunnen emoties aflezen en aanvoelen en daar hun gedrag op afstemmen.

Omgekeerd wordt dan wel gezegd dat mensen met autisme blind zijn voor de emoties van anderen. Ze voelen niet aan wat de ander bedoelt. Recent onderzoek plaatst overigens kanttekeningen bij deze veronderstelling.

Zeer gevoelig

Hoe zit dat bij Sebastiaan? Hij is zeer gevoelig voor sfeer. Dat zegt nog weinig over de vraag of je de ander aanvoelt. Maar het beeld wat vaak (mijns inziens ten onrechte) wordt opgeroepen van de ‘kille’ autist gaat bij Sebastiaan zéker niet op. Eerder zou ik zeggen dat hij té gevoelig is voor de emoties van anderen.

Geen mindblindness

Kan Sebastiaan gevoelens bij zichzelf en bij anderen benoemen? Ja, hij is uitstekend in staat om een groot scala aan emoties bij zichzelf en bij anderen te benoemen. Hij kan ook uitstekend emoties van gezichten aflezen. Je zou soms zelfs willen dat hij dat wat minder deed. Hij is zó sensitief dat hij mogelijk te snel van slag raakt van de emoties van anderen. Bovendien kan hij ook nog benoemen waarom mensen met hun emoties op een bepaalde manier reageren.

Er lijkt bij Sebastiaan geen sprake van mindblindness. En als je met hem in een rustig gesprek bent ontdek je ook nog eens dat hij duidelijk empathisch is.

Gunilla Gerland

De Zweedse Gunilla Gerland groeide op in een gezin met een ‘afwezige’ vader en een aan de drank verslaafde moeder. Haar vroegkinderlijke ervaringen worden beschreven in het boek Een echt mens. Met name rond de peuter- en kleuterleeftijd (de eerste 50 bladzijden van het boek) vind ik dit één van de meest leerzame boeken rond het onderwerp autisme.

Ergens aan het slot van haar boek prijst Gunilla Gerland zich gelukkig dat ze autistisch is. Haar zus is emotioneel zwaar in de problemen gekomen door het ‘disfunctionele gezin’ waar ze in op moest groeien. Gunilla zegt dat zij de problemen veel meer heeft geregistreerd, dan dat de ellende bij haar emotioneel naar binnen sloeg.

Gunilla Gerland is niet ‘dé’ autist. Maar als ik naar Sebastiaan kijk, dan zou ik juist wel willen dat hij iets meer van Gunilla Gerland had. Iets meer emotionele afscherming tegen de boze buitenwereld.

Is Sebastiaan niet té gevoelig?

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s