(Geen) controle

Een mens is nooit te oud om te leren. De afgelopen tijd heb ik me verdiept in een nieuwe behandelmethode, de Acceptance and Commitment Therapy (ACT). 

Eén van de uitgangspunten van de ACT is dat mensen in de problemen raken als ze proberen controle vast te houden. Eén van de belangrijkste aspecten van controle is dat je een resultaat wilt afdwingen.

Een week geleden schreef ik in dit verband een blog over het verschil tussen controle en grip. Mensen die veel stress ervaren hebben vaak een grote ‘drive’ om de controle te behouden over zichzelf, of over anderen.

Volgens de ACT kun je wel met je gedrag invloed uitoefenen. Door gezond te leven haal je eerder de 80 levensjaren. Maar je kunt niet eisen dat je 80 jaar wordt. Dat eisen is het gevolg van een denkfout. “Als ik gezond leef moet ik 80 worden.” 

Vuistregels

Vier vuistregels binnen de ACT zijn:

  1. Je hebt – zeker op langere termijn – geen controle over je gedachten, emoties en lichamelijke sensaties.
  2. Je hebt geen controle over het gedrag, het denken en de emoties van andere mensen.
  3. Er zijn dingen in het leven die je gewoon overkomen, zoals ziekte of ontslag.
  4. Je kunt wel invloed uitoefenen met je eigen gedrag. Maar het resultaat kun je niet afdwingen.

Korte termijn en lange termijn

Controle heeft in de visie van ACT vaak te maken met korte termijn denken. Het kortetermijnvoordeel weegt echter vaak niet op tegen de langetermijngevolgen.

Je voelt je rot en je gaat ‘snaaien’. Je kiest dan voor winst op korte termijn, terwijl je eigenlijk best weet dat je op lange termijn een verliezer bent.

Je wilt steeds weten of er berichten op je smartphone binnen komen, maar uiteindelijk heb je je werk niet af.

Je neemt de auto omdat je dat meer comfortabel vindt. Maar op langere termijn loop je meer schade op, dan wanneer je een meer gezonde keuze maakt.

Je gaat met je klachten niet naar de dokter omdat je bang bent voor een negatieve uitslag. Op langere termijn loop je daarmee extra risico.

Veel gedrag houden we in staat omdat we ons daar op korte termijn prettig bij voelen. Dat geldt zeker voor verslavingen, maar ook vaak voor de manier waarop we met andere mensen omgaan.

Literatuur (o.a.): Gijs Jansen en Tim Batink: Time to ACT! Thema, 2017. 

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

4 thoughts on “(Geen) controle”

  1. interessant stuk! mijn psychiater heeft me ook al meermaals gezegd dat ik de controle moet loslaten en aanvaarden dat ik soms “onmachtig” ben … instinker he …

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s