Controle over jezelf en over de ander

Naarmate mensen minder goed in hun vel zitten neigen ze tot meer controle. Dat vertaalt zich in obsessief gedrag (bijvoorbeeld alles ordenen in huis) of alles voor anderen willen regelen en bepalen.

Onder controle kan worden verstaan: een manier waarop je probeert om gedachten en emoties bij jezelf, het gedrag van anderen, of onveranderbare omstandigheden probeert te sturen.

  1. Een voorbeeld van controle is:

Meneer van Dam kijkt negatief naar zichzelf. Hij heeft het gevoel dat hij niets waard is. Hij kon niet tegen zijn vader op en presteerde veel minder dan zijn broer. Maar juist daardoor reageert hij alsof hij door een wesp gestoken is als iemand kritiek op hem heeft. Hij gaat direct in de tegenaanval. Zijn controlerende reactie is: de ander aanvallen op zijn fouten om de eigen (ervaren) minderwaardigheid maar niet te hoeven voelen.

2. Een ander voorbeeld van controle is:

Marieke de Jong heeft het gevoel dat niemand haar mag. De mensen doen wel aardig, maar er zal niemand treuren als ze er niet meer is. De reactie van Marieke is dat ze iedere keer weer gaat snoepen. Op sommige dagen eet ze een hele zak met chocolade leeg.

3. Een derde voorbeeld:

Mevrouw Schroten vraagt zich af wat ze vandaag zou kunnen doen. Ze heeft geen idee. Dus blijft ze maar op bed liggen. Haar manier van controle is: op bed blijven liggen. Daarmee vermijdt ze dat ze overdag tegen momenten aan kan lopen dat ze inderdaad niet weet wat ze zou moeten doen.

4. Het laatste voorbeeld:

Jannie Oostervleet is dagelijks in oorlog met haar ‘bemoeizuchtige’ moeder. Nee, niet concreet, want haar moeder is al jaren geleden overleden. De onmin met haar moeder kan ze dus nergens kwijt. Haar gevoel vertaalt zich in het willen controleren van andere mensen. Ze wil precies de agenda van haar man weten, ze wil weten waar haar kinderen op ieder moment van de dag zijn en ze bemoeit zich bovenmatig met de zorg voor haar gehandicapte zus.

G. Jansen en T. Batink (in: Time to Act, 2015) noemen controle de disfunctionele manier om met stress om te gaan. Bijvoorbeeld: omdat je je rot voelt ga je snoepen, drinken of anderen controleren.

Grip noemen ze een gezonde manier om met stress om te gaan. Zoals: accepteren dat je je af en toe erg rot voelt, de ander ruimte laten, en het vinden van eigen manieren om je spanning te hanteren, zoals bijvoorbeeld lichaamsbeweging of een hobby.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

1 thought on “Controle over jezelf en over de ander”

  1. Tjonge, voorbeeld één was ik in de puberteit en jongvolwassenheid ……. tja precies zo voelde en reageerde ik, en mijn zachtaardige vader was de zondebok ……. gelukkig heb ik dat achter mij kunnen laten.
    Mooie herkenbare voorbeelden dusl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s