Persoonlijkheid en ouder worden (2)

De restcategorie binnen de DSM V bestaat uit drie groepen:

Persoonlijkheidsverandering door een somatische aandoening. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door hersenletsel. In zo’n situatie treedt er een breuk met het verleden op. De kenmerken op jongere leeftijd hebben geen voorspellende waarde voor de latere leeftijd.

Andere gespecificeerde persoonlijkheidsstoornis. Er is niet sprake van een specifieke persoonlijkheidsstoornis, maar de persoon voldoet wel aan de algemene kenmerken. Dat klinkt wat warrig en dat is het ook. Je bent het wel, maar je bent het toch niet. Verwarring alom. Hoe dat er uit gaat zien als je ouder wordt is dus ook niet duidelijk.

Ongespecificeerde persoonlijkheidsstoornis. Dit is nog ingewikkelder. Je gedraagt je vreemd, je denkt apart, maar de psycholoog kan er ook geen touw meer aan vastknopen. Als je het echt niet meer weet als behandelaar is dit wel een mooie categorie…

Kun je later een narcist worden?

Met dit rijtje komen we dus niet veel verder. Maar hoe zit het nu met ouderen die opeens kenmerken lijken te ontwikkelen van een klassieke persoonlijkheidsstoornis? Kun je op je 73e opeens een narcist worden?

Volgens Noud Engelen en Bas van Alphen komt dat omdat de steunstructuur wegvalt bij het ouder worden.

Narcisme

Stel bijvoorbeeld dat iemand een narcistische persoonlijkheid heeft. Maar hij wordt in zijn werk erg gewaardeerd. Hij heeft het gevoel dat hij speciaal is, zonder hem zou het bedrijf niet goed draaien. Daarmee haalt hij dan zijn quotum aan bewondering binnen. Maar nu ‘zit’ hij thuis. Zijn vrouw bewondert zijn aandeel in het huishouden allerminst. Waar moet hij dan zijn dagelijkse portie aan bewondering vandaan halen? Dat wordt nu ingewikkeld. Het gevolg is dat deze meneer op meer extreme manieren gaat proberen om alsnog aandacht te scoren.

Afhankelijkheid

Of een mevrouw met een afhankelijke persoonlijkheid. Het patroon was ontstaan dat haar man zorgde, geruststelde en regelde. De man overlijdt. Daarmee is het evenwicht zoek. De mevrouw gaat op zoek naar mensen die voor haar kunnen beslissen. Dat zijn doorgaans de nabije familieleden die het gedrag vervolgens als claimend zullen gaan ervaren.

Controlebehoefte

De meneer met kenmerken die doen denken aan autisme. Hij was erg goed in het regelen en organiseren. Alles in zijn werk, maar ook thuis, was systematisch in kaart gebracht. Zo hield hij thuis veertig jaar lang een kasboek bij. Nu hij ouder wordt, wordt het ingewikkelder om het overzicht te bewaren. Het gevolg is paradoxaal: hij gaat zich nog meer op de details en regels richten. Dat heeft te maken met de toenemende angst voor controleverlies. Toen lichaam en geest meer in balans waren werd dit gedrag gezien als ‘karakteristiek’, ‘zo is hij nu eenmaal’,  maar nu wordt het voor de omgeving een last. Meneer dwingt de ordening ook aan zijn omgeving op.

De Koning wordt een dagje ouder

Vandaag wordt Koning Willem Alexander vijftig. Tijd voor Maxima om rekening te houden met de processen van het ouder worden bij haar wettige echtgenoot.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s