Kinderangsten (9)

Angst is dus nodig en nuttig. Niemand kan functioneren zonder angst. Als je niet een beetje bang bent ga je je roekeloos gedragen. Angst kan een prikkel zijn om toch maar even extra alert te zijn of wat extra inspanning te leveren.

Maar: als de angst je hele leven gaat beheersen wordt het pathologisch, ziekmakend. Dat is bijvoorbeeld het geval bij een fobie: je leven wordt beheerst door een bepaalde angst die voortdurend aanwezig is. Het is géén probleem als je bang bent voor spinnen, want je denkt er in het dagelijks leven niet aan. En angst voor krokodillen kan al helemaal weinig kwaad in Nederland.

Maar: als je iedere dag overal rondkijkt of er niet een spin zit wordt je leven belemmerd door de angst voor spinnen. Dan spreken we dus van een fobie.

Neurotische angst en morele angst vragen soms ook om behandeling. Als alle  energie gaat zitten in de angst dat je het niet goed doet wordt je leven onplezierig. Je haalt geen diploma omdat je geen energie hebt om te leren (Erikson spreekt van ‘waden door de stroop’).

De behandeling van meer concrete situaties gebeurt vaak met gedragstherapie, de dieperliggende spanningen worden vaak behandeld met psychotherapie in combinatie met medicijnen.

Bij psychiatrische ziektebeelden zien we zeer ernstige vormen van angst. Dit is bijvoorbeeld het geval bij psychosen en bij dementie. Het lijden is dan vaak zeer acuut. Men komt er steeds meer achter dat de kleur van de psychose vaak verband houdt met het type angst dat vroeger bepalend was tijdens het kinderleven (bijv. iemand met achtervolgingswaan was vroeger bang dat hij niet gezien en dus vergeten werd).

Angst hoort ook bij de normale ontwikkeling van kinderen. Iedere fase binnen die ontwikkeling kent zijn eigen angsten. Maar soms bepaalt ook de angst teveel het leven van kinderen en is er behandeling nodig.

Kun je angsten dan behandelen? Jazeker! Maar niet altijd en ook niet voor 100%. Daarnaast vind ik het wél belangrijk dat je ook in de gaten houdt dat er altijd verschillen in angstgevoeligheid blijven.

Opvoedingsfouten in relatie tot angsten

– Soms hebben ouders de neiging om de angsten van het kind af te doen als onzin. Daarmee laat je het kind alleen met zijn angsten. Het durft zelfs niet meer te zeggen dat het bang is.

– Andere ouders worden boos om de angsten van het kind. Het kind moet zich maar flink gedragen en zich niet aanstellen. Boos worden verhoogt de spanning bij het kind en versterkt de angst.

– Er zijn ook ouders die –vaak vanwege eigen angsten- de angst van het kind bagatelliseren. De meest bekende vorm is de reactie van ouders op een prik. “Doet niet zeer”. Maar een prik doet wél zeer! Ook een uitspraak als ‘de hond doet niks’ zit in deze hoek. Daarmee lijkt de opvoeder ook zijn eigen angst te bezweren. Het kind voelt deze camouflagetactiek vaak haarscherp aan en wordt helemaal niet rustiger door de bezwerende toon van de ouder.

– Sommige ouders confronteren het kind in één klap met het angstige object. Het kind durft bijvoorbeeld niet in het water en wordt door zijn vader in het diepe gegooid. Dit is bij kinderen in 99% van de gevallen geen goede methode. Voor een kind is zo’n situatie oncontroleerbaar en daardoor zeer beangstigend.

– Er zijn ook ouders die teveel mee gaan met de angst van het kind. Ze durven niet door te zetten uit angst dat het kind een trauma oploopt. Daarmee raken ze de regie over de opvoeding kwijt en stimuleren ze in feite vermijdingsgedrag. En juist dat vermijden is één van de belangrijkste bronnen van angst.

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s