Oplossingsgericht werken (2)

De methodiek van het Oplossingsgericht Werken probeert in de situaties uit het vorige blog toch tot een gezamenlijk perspectief te komen.

“Oplossingen zijn net paaseieren, je hoeft ze slechts te zoeken” zegt John Roeden, die samen met Frederike Bannink een boek schreef over deze methode.

De valkuil is dat je als begeleider de oplossing bedenkt. Je moet juist niet de antwoorden verzinnen. Dat noemen we wel eens: begeleiden met de handen op de rug. De kunst is om de goede vragen te stellen.

Schaalvragen

Eén van de manieren die vaak heel aardig werkt is het stellen van schaalvragen.

Je constateert dat de kamer van Peter erg vervuild is. Je onthoudt je van een oordeel. Je vraagt aan hem hoe netjes hij zijn kamer vindt. Een nul is een grote puinhoop. Een tien is keurig netjes. Stel dat Peter zijn kamer een vijf geeft, dan kun je daar op dóórvragen. Misschien vindt Peter die vijf een voldoende. Dat moet je dan niet ter discussie stellen.

Wat je bij een impasse kunt doen is opnieuw doorvragen. Waarom geeft Peter de netheid van zijn kamer een vijf? En hoe zou een vier er uit zien? En wat is dan een zes? Heb je het idee dat er ruimte is voor een gesprek, dan kun je ook nog vragen wat er gedaan zou kunnen worden om er een zes van te maken. Misschien heeft Peter grote moeite om het opruimen te organiseren. Je zou dan kunnen vragen of je ergens kunt beginnen. Stel dat Peter het aanrecht noemt, dan kun je vragen wanneer hij het wil opruimen en of hij het alleen wil doen of dat je hem kunt helpen.

Wat voor cijfer krijgt de begeleider? 

Inmiddels heb ik ook onverwachts positieve antwoorden gekregen van mopperende cliënten. Ze komen vaak uit een moppercultuur. In bepaalde dorpen in Noord-Holland, maar ook in sommige wijken van Amsterdam worden hele verjaardagen gevuld met mopperen. Kom je bij zo’n cliënt binnen, dan deugt er van niemand iets. De begeleiders zijn dus ook waardeloos. Uiteindelijk vroeg ik dan wel eens: “Maar wat voor cijfer zou je Marieke dan geven? Een nul is een waardeloze begeleidster, een tien is de beste begeleidster die er is…”

Tot mijn verbazing gaf de cliënt dan als antwoord: “Een acht!” Als ik doorvroeg…. “Ja hoor, ze doet goed haar best. Ik voel me veilig bij haar. Ze moet niet bij me weg gaan.”

Met andere woorden: soms denk je dat iemand een bezoeker is en absoluut geen boodschap heeft aan de begeleider. In de praktijk valt het dan toch weer mee….

Geen hulpvraag 

Bezoekers hebben als probleem dat anderen vinden dat ze een probleem hebben. Een bezoeker heeft dus ook geen hulpvraag. Als je er als hulpverlener vanuit gaat dat je startpunt de hulpvraag van de cliënt is heb je dus niets te zoeken bij die cliënt. Dat vindt die cliënt meestal ook. Hij houdt dan bijvoorbeeld de deur dicht. Of hij werkt morrend mee, zoals Koot in het fragment waarin Bie als zorgverlener zijn huis binnen komt. “Joehoe, daar zíjn we weer!”

Pubers

Bezoekers heb je niet alleen in de hulpverlening. Een puber wordt door zijn ouders vaak ook ervaren als een bezoeker. Die puber vindt helemaal niet dat hij een probleem heeft als hij niet studeert, zijn kamer niet opruimt of geen studiebeurs aanvraagt.

Géén advies!

Roeden en Bannink gaan ervan uit dat het geven van adviezen bij bezoekers niet werkt. Hun boek gaat over de begeleiding van cliënten met een lichte verstandelijke beperking. Die mensen hebben hun hele leven al gehoord dat ze het niet goed doen. Daarom stoppen ze hun oren dicht voor al die goedbedoelde adviezen. Dat stelt hulpverleners voor een groot dilemma. Je ziet dat iemand in de problemen raakt, maar wát je ook zegt: het helpt allemaal niets.

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s