Vervormende communicatie

Omdat ik een tot-toen-toe onbekende wachttijd had werd mijn oog getrokken door een TV-uitzending waarbij een therapeut probeerde iets bij een patiënt aan het verstand te krijgen.

Nu is het de vraag of therapeuten moeten proberen bij hun patiënten iets aan het verstand te brengen. Maar dat hangt mede af van de leerschool die je hebt gevolgd en van de motivatie en mogelijkheden van de cliënt.

In dit geval had de behandelaar er een zware klus aan. Iedere keer als hij iets naar voren bracht glibberde de patiënt direct weg in een eigen redenering.

Als de behandelaar haar confronteerde met een uitspraak die ze net had gedaan zei ze dat ze belachelijk werd gemaakt. Toen ze zei dat ze geen geld had voor de behandeling merkte de therapeut op dat hij haar de vorige keer de beschikking van de zorgverzekering had gegeven: ze kon twaalf behandelingen ondergaan. Maar nu meende ze dat dat niet toch niet kon, want ze moest solliciteren.

Kom eens wat dichter bij mij uit de buurt

Deze patiënten roepen bij mij het gevoel op van de ‘omgekeerde magneet’: je denkt dat je bijna contact hebt en dan schieten ze weg. Ze vragen om nabijheid en begrip, maar dat kunnen ze vervolgens helemaal niet hanteren. In mijn cursussen noem ik dat: ‘Kom eens wat dichter bij mij uit de buurt’. 

In therapieland wordt dit gedrag ook wel omschreven als ‘vervormen’. Je wordt er als behandelaar erg moe van. Maar als je er erg moe van wordt doe je eigenlijk je werk ook weer niet goed. Het is dus ook nooit goed…

Splitsen en projectieve identificatie

Kenmerkend voor vervormen zijn twee mechanismen:

Splitsen (hier heb ik al eerder over geschreven). Iets is helemaal goed of iemand is helemaal fout. Over die stellingname is geen discussie mogelijk: zo zit het nu eenmaal. Maar het bijzondere is dat dit splitsen zomaar om kan slaan. “Mijn ex mishandelt de kinderen. Het is een schoft. Hij moet ze nooit meer zien.”

Een half uur eerder zei dezelfde mevrouw dat haar ‘ex’ altijd zorgzaam was voor de kinderen. “Maar” zei de therapeut: “net zei u nog dat hij zo zorgzaam was”. Reactie: “Dat was net. Nu denk ik daar heel anders over.” 

Ik merk aan mezelf bij dit soort patronen vaak dat ik toch aan mezelf twijfel: ben ik nou gek? Heb ik het wel goed gehoord?

Projectieve identificatie: je roept een reactie op bij de ander, waarbij je je eigen verboden gevoelens indirect openbaar maakt.

Therapeut: “U zegt dat als ik zo wantrouwend blijf de therapie niets op zal leveren.” Patiënt: “Nu blijkt dat ik gelijk heb. U staat niet achter de behandeling. Zie je wel: ik moet gewoon op mijn intuïtie afgaan. Ik heb u nooit vertrouwd.” 

Bij deze reactie ga je als patiënt niet direct de confrontatie aan, je geeft de ander een voorzet, waardoor jij vervolgens je verhaal kunt doen. Het motto is: de waard (de patiënt) is niet wantrouwend, maar de gast (behandelaar) heeft onjuiste gevoelens.

Een voorbeeld van zo’n reactie binnen een relatie is (man tegen vrouw): “Als jij niet zo dominerend was, zou ik minder last hebben van mijn afhankelijkheid.” Het effect zal zijn in dit voorbeeld dat de vrouw zich gaat verdedigen rond de dominantie, waardoor de afhankelijkheid niet meer ter sprake komt.

(Voorbeelden ontleend aan R.E. Abraham: Ontwikkelingsprofiel). 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

One thought on “Vervormende communicatie”

  1. Maar wat moet je met dit soort mensen? Mijn moeder beschikt nm ook over dit talent. Ze heeft mijn/onze hulp nodig maar het is zo lastig om er achter te komen wat de vraag nu werkelijk is. Doordat ze direct het antwoord of de hulpvraag ontkend of niet meer nodig vind raak je in een impasse waar ik inmiddels niet meer uit kom. Terwijl die hulpvraag er weldegelijk is.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s