Een volwassen peuter? (6)

De belangrijkste winst van het denken in termen van sociaal-emotionele ontwikkeling is dat je daarmee veel beter in kaart kunt krijgen hoeveel nabijheid en ondersteuning iemand nodig heeft.

IQ of nog iets anders?

Het IQ meet het verstandelijke niveau van functioneren. Daar werd en wordt nog altijd veel te veel aan opgehangen.

Inderdaad: met een IQ van 70 kun je geen diploma aan de Universiteit halen, maar een IQ van 120 wil niet zeggen dat je dat diploma dan wel kunt halen. Belangrijker dan het IQ is namelijk de mate waarin iemand in staat is om ‘door te zetten’. ‘Volgehouden aandacht’ lijkt beter te voorspellen dat IQ.

Maar een diploma aan de Universiteit zegt lang niet alles over de wijze waarop iemand zich vervolgens in de samenleving staande kan houden.

Het verhaal van Bas

Bas haalde in zes jaar zijn VWO-diploma. Daarna schoot hij als een speer door de Technische Universiteit. Hij woonde in die tijd bij zijn ouders. Bas studeerde cum laude af. Elders in het land kreeg hij een passende baan aangeboden. Binnen de structuur van die baan deed hij het goed. Maar hij slaagde er totaal niet in om zijn leven in de vrije tijd te organiseren. Het huis vervuilde, hij at slecht en kwam geleidelijk ook steeds moeilijker zijn bed uit. Momenteel is Bas afgekeurd: hij heeft geen werk en krijgt ondersteuning bij het organiseren van het huishouden. 

Bas kon goed functioneren in de buurt van zijn moeder. Zij omschrijft hem als een gemakkelijk kind dat zich altijd voegde. Hij was geen dwarse peuter. Hij was zeker geen moeilijke puber. Omdat zijn moeder zijn leven regisseerde kon hij goed functioneren. Hij voelde zich er ook veilig bij. Pas toen Bas op eigen benen moest gaan staan bleek hoe kwetsbaar hij was. 

Kunnen en aankunnen

Er zijn trainingsprogramma’s die mensen als Bas helpen bij het vergroten van hun competenties.

Het ingewikkelde was dat Bas door die programma’s juist meer de kluts kwijt raakte. Zijn probleem zat namelijk niet in het niet kunnen aanleren van nieuwe vaardigheden, maar in zijn sociaal-emotionele kwetsbaarheid. Het ging bij hem niet om het kúnnen, maar om het áánkunnen.

Relatie?

Stel je voor dat Bas een leuke vriendin tegen was gekomen… Dat was een vraag die een cursiste mij stelde. Ja, mogelijk was het dan anders met Bas gegaan.

Stel je bijvoorbeeld voor dat Bas een vriendin kreeg die net als zijn moeder goed voor hem zorgde en hem de ruimte gaf om zich veilig te voelen. Een vriendin die op zijn moeder leek. Dat had inderdaad best goed kunnen uitpakken. Er zijn relaties die op die manier tientallen jaren standhouden. De vrouw vindt het prettig om te zorgen en te regelen en de man vindt het prettig dat er gezorgd en geregeld wordt.

Contouren

De sociaal-emotionele basiskleur geeft de contouren aan van een passende woonomgeving.

Bas voelde zich heel erg alleen op zijn appartement. Hij ging emotioneel bijna dood zonder de zorg door zijn moeder.

Het IQ helpt doorgaans wel (maar bij Bas niet) om toch een aantal zaken zelf aan te passen. Maar in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking zie je dat het lage IQ maakt dat de problematiek meer complex wordt.

Dan biedt naar mijn mening de sociaal-emotionele basiskleur dé sleutel voor zorg op maat. Als je op die manier de ondersteuningsbehoefte in kaart kunt brengen weet je ook welke mate van nabijheid een cliënt nodig heeft. Op die manier kun je stressmomenten verminderen en het welbevinden bevorderen.

Het verhaal van Rob

Rob is een uitstekend getrainde man met Downsyndroom. Hij woont zelfstandig op een appartement. Maar naarmate hij ouder wordt wordt het voor hem steeds moeilijker om zich staande te houden. Hij is bijvoorbeeld bang dat hij de bus naar de werkplaats mist. Daarom zit hij de laatste tijd al om 6 uur op de bushalte. Zijn moeder vindt dat Rob steeds somberder wordt.

We nemen Rob op op een locatie waar mensen met een verstandelijke beperking meer van nabij begeleid worden. Binnen een paar maanden verdwijnen de sombere perioden van Rob. Hij leeft helemaal op, dankzij deze ‘bemoeizorg’. Zijn moeder zegt dat ze de oude Rob weer terug heeft. 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s