Een volwassen peuter? (4)

Wat is de zin van het vaststellen van de sociaal-emotionele ontwikkelingsleeftijd? Met die zin zit ik eigenlijk al fout. Die leeftijd bestaat niet. Je kunt hem dus ook niet vaststellen.

Begeleidingsbehoefte

Maar waarom is het wel handig om een indicatie te hebben van het niveau van de sociaal-emotionele ontwikkeling? Omdat je daarmee de aard van de begeleidingsbehoefte beter in kaart kunt brengen.

Een aardige sleutel in dit verband is de vuistregel die Dorothea Timmers-Huygens ooit noemde: de effectieve afstand in meters staat gelijk aan de emotionele leeftijd in jaren. Een peuter van twee jaar geef je geen opdracht op een afstand van tien meter. Dan ben je veel te ver van die peuter vandaan. Je moet naar hem toe lopen. Pas binnen de afstand van twee meter komt jouw boodschap goed binnen.

Het betekent dat iemand die sociaal-emotioneel klein is altijd de begeleiding op voelbare afstand nodig heeft om goed te kunnen functioneren en om zich veilig te kunnen voelen.

Vier fasen

In dat verband maak ik zelf wel onderscheid tussen:

a. Het wieg/box kind (tot 1½ jaar)

b. Het huis en tuin kind (van 1½ jaar tot 4 jaar)

c. Het kind in huis, tuin en straat (5 jaar tot 10 jaar)

d. Het kind dat zich in het dorp of de stedelijke omgeving thuis kan voelen (> 10 jaar)

Uiteraard zijn die leeftijden dan heel globale aanduidingen. En als je kijkt naar de omgeving hangt het er ook vanaf hoe die omgeving er uit ziet. Een veilige straat in een rustige woonwijk is heel wat anders dan in een buurt waar veel hectiek en problematiek is.

De zaak Maddy

Een voorbeeld is de zaak van de destijds 3-jarige Madeleine Mc Cann die uit het vakantiehuis verdween toen haar ouders elders aan het eten waren.

Maddy was nog maar een huis-en-tuin kind. De ouders moesten op gehoorsafstand bereikbaar kunnen zijn. Dat geldt zeker voor een onbekende omgeving. Het alleen laten van een 3-jarige peuter in een onbekend huis is in pedagogisch opzicht een grote fout. Een peuter zal zich dan echt onveilig voelen. Hij/zij moet weten dat de ouders ‘beroepbaar’ zijn.

Dynamisch begrip

Er zijn volwassenen die in sociaal-emotioneel opzicht net zo kwetsbaar zijn als Maddy. Moet meneer De Vries (27 jaar) dan altijd in hetzelfde huis blijven wonen als zijn moeder?

Wie de sociaal-emotionele ontwikkeling als een star cijfer in beeld probeert te krijgen doet geen recht aan de werkelijke situatie. Het sociaal-emotionele functioneren van volwassenen fluctueert voortdurend. Is er sprake van veel stress, dan vallen volwassenen terug op vroegere niveaus van sociaal-emotioneel functioneren. De zeer intelligente meneer De Vries blijkt opeens gedrag te vertonen dat ook bij een koppige peuter zou kunnen passen.

Je doet meneer De Vries geen recht als je alleen van dat (stukje) gedrag uit gaat. Meneer De Vries is geen peuter in een volwassen lichaam, in stress-situaties kan hij terugvallen naar het niveau dat kan passen bij een peuter van 2½ jaar.

Ik spreek in dit verband dan ook liever van de sociaal-emotionele basiskleur.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s