Een volwassen peuter (3)

Kun je wel spreken van een sociaal-emotionele ontwikkelingsleeftijd? Dat is de vraag die o.a. Jan Gielen stelde in het NTZ van december 2016. Maar hij is niet de eerste die kritische kanttekeningen plaatst. Professor P.C.C Duker beweerde destijds tijdens een congres zelfs dat dit begrip helemaal niet bestaat, ‘want je kunt het niet meten’. Wat je niet ziet bestaat niet.

Inmiddels heeft met name de Universiteit van Gent veel onderzoek gedaan naar dit begrip en ook enige wetenschappelijke onderbouwing aangereikt. Toch blijven de kritische vragen komen. Kun je stellen dat een volwassen man een kalenderleeftijd heeft van 32 jaar, een verstandelijke ontwikkeling heeft die past bij die leeftijd en een sociaal-emotionele ontwikkeling heeft van 3½ jaar?

Een mens is geen cijfer

Mijn mening is dat je – als je de totale ontwikkeling vastlegt in een cijfer – de persoon altijd tekort doet. Dan heb je het over het ‘wat’, maar niet over het ‘wie’. Maar dat geldt zowel de sociaal-emotionele ontwikkeling als de verstandelijke ontwikkeling. En het geldt ook voor het uitdelen van allerlei etiketten aan mensen, zoals bijvoorbeeld autisme of dementie.

Een volwassen man is geen peuter die op de leeftijd van 3½ jaar functioneert, hij is ook geen IQ van 102, hij is ook niet ‘de autist’. Dat bijna alle gemeentes en indicatieorganen zich op zo’n cijfer blindstaren getuigt van grote moeite om in nuances te kunnen denken. Beneden een IQ van 75 heb je wel recht op ondersteuning, boven het IQ van 75 heb je géén recht op zorg…

Positieve eigenschappen

Het denken in statische getallen doet daarnaast geen recht aan de positieve aspecten van de persoonlijkheid. Die man van 32 jaar ‘met een sociaal-emotionele ontwikkeling van 3½ jaar’ heeft ondertussen wel 32 jaar levenservaring. Hij heeft geleerd om zich op een bepaalde manier aan te passen aan zijn omgeving. Bovendien heeft hij vast ook een aantal specifieke eigenschappen ontwikkeld waarmee hij boven anderen uitsteekt.

Meneer Baanstra

De heer Baanstra heeft een middelbare beroepsopleiding gevolgd. Hij functioneert naar tevredenheid als beheerder van de inventaris in een magazijn. Hij heeft er een vrij solistische functie. Meneer Baanstra woont zelfstandig en heeft geen begeleiding nodig.

In zijn vorige functie moest de heer Baanstra veel met andere mensen samenwerken, maar dat ging hem niet goed af. Uit een psychologisch onderzoek kwam naar voren dat hij moeite heeft om zich te verplaatsen in andere mensen, met name als het tempo van de interactie hoog ligt. ook op school was hij een buitenbeentje: hij zonderde zich meestal af.

Het niet goed kunnen samenwerken en zich niet goed kunnen verplaatsen in anderen zou in sociaal opzicht geduid kunnen worden als kenmerkend voor de sociale ontwikkeling van de oudere peuter. Oudere peuters spelen ‘langs’ andere oudere peuters, maar ze zijn nog niet goed in staat tot samenspel, tot geven en nemen.  

Meneer Baanstra is geen peuter

Meneer Baanstra is een gewaardeerd medewerker van het bedrijf. Er is geen enkele reden om te veronderstellen dat hij op de één of andere manier ondersteuning nodig zou hebben om zich te handhaven in de samenleving. Als je over meneer Baanstra zou zeggen dat hij in sociaal opzicht functioneert zoals een 3½-jarige peuter zou iedereen uit zijn omgeving met de ogen knipperen.

Wat wel duidelijk zal zijn is dat het aangaan van een vaste relatie (met geven en nemen) voor meneer Baanstra ingewikkeld zou zijn. Laat staan de opbouw van een gezin met kinderen.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s