Narcisme, borderline en uitlokkende gebeurtenis

Het cognitieve model van A.T. Beck omvat een aantal dimensies die passen bij persoonlijkheidsstoornissen.

Je kunt deze dimensies in een schema plaatsen. Mensen zijn meer dan schema’s. Maar ze helpen je soms om beter het verband tussen de uitlokkende gebeurtenis en de reactie van de persoon te begrijpen.

Twee voorbeelden:

  1. De narcist

Voor een narcist is kritiek eigenlijk ondraaglijk. Hij ervaart kritiek als krenking. De kritiek is dan de uitlokkende gebeurtenis. De kernbehoefte van de narcist is: gewaardeerd worden. Kritiek staat haaks op die waardering. Veel mensen met narcisme zullen vervolgens zichzelf nóg groter maken. Ze moeten nóg meer imponeren.

Chef van Zanten maakt geen fouten

Meneer van Zanten is trots op alles wat hij bereikt heeft. Iedere keer weer vertelt hij hoe hij als eenvoudige jongen zich helemaal opgewerkt heeft tot chef in een groot bedrijf. Dat zijn eigen afdeling maar uit zes mensen bestaat vertelt hij er niet bij. Daar kun je ook beter niet over beginnen. 

Als er controle komt op zijn afdeling blijkt dat allerlei papieren niet in orde zijn. Ook is er niet voldaan aan de eisen van de arbeidsinspectie. Meneer van Zanten is woedend. Hij heeft zijn hele leven hard gewerkt en dan komt er zo’n snotaap vertellen hoe hij zijn werk in moet delen. Maar tegen de inspecteur kun je toch maar beter niet te hoog van de toren blazen.

De volgende dag meldt meneer Van Zanten zich bij de directeur. Hij vertelt trots hoe hij de inspecteur heeft afgepoeierd. Ze hadden wel wat minimale foutjes gezien, maar dat hadden ze toch niet goed gezien. Het waren twee muggenzifters die gewoon waren aangesteld om bij iedereen fouten aan te wijzen. Gelukkig had hij allerlei bewijs kunnen leveren hoe goed hij als chef van de afdeling zijn verantwoordelijkheid waar maakte.

2. Borderline

Bij Borderline is een uitlokkende gebeurtenis vaak het gevoel van verlating. De kernbehoefte van mensen met Borderline is: controle. Als je de controle hebt heb je ook het gevoel dat je autonoom kunt zijn. Een vorm van probleemgedrag die het gevolg kan zijn van een uitlokkende gebeurtenis is: vechten (ageren, een klacht indienen) of vluchten (het kiezen voor het isolement).

Mevrouw Veenstra en haar huisarts

Mevrouw Veenstra heeft veel trekken die wijzen op kenmerken van borderline. Ze heeft zich er al een tijdje zorgen gemaakt, maar nu ligt er dan een schokkende brief in de brievenbus: de huisarts -dokter Abbema – gaat met pensioen. Mevrouw Veenstra ervaart het pensioen van de huisarts als een vorm van verlating. Die avond gaat ze eens stevig aan de drank. Met een zware kater bezoekt ze de volgende dag het spreekuur. Ze vraagt belangstellend of de dokter zijn huis gaat verkopen. Nee, hij blijft in zijn eigen huis wonen. “Dan behandelt u zeker ook nog af en toe patiënten?” vraagt mevrouw Veenstra. Nee, dokter Abbema gaat echt helemaal stoppen. Natuurlijk weet hij zelf wel dat hij af en toe standby zal zijn voor zijn opvolger, maar hij kent mevrouw Veenstra al een tijdje. Dus kiest hij voor een duidelijk antwoord.

Mevrouw Veenstra is helemaal onthutst. Blijft de dokter gewoon in de wijk wonen, kan ze niet meer bij hem aankloppen. Als hij was verhuisd was het beter te begrijpen geweest. Nu is het niet alleen verlating, maar ook afwijzing. Ze verlaat de spreekkamer zonder te groeten. Tijdens de afscheidsreceptie laat ze niets van zich horen. Zo heeft ze de controle. Ze hoopt dat de dokter zich later toch enigszins ongerust zal afvragen waar mevrouw Veenstra was gebleven.  

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

2 thoughts on “Narcisme, borderline en uitlokkende gebeurtenis”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s