Symbiotische psychose

Van de psychiater kreeg Karel zo’n dertig jaar geleden de diagnose ‘symbiotische psychose’ op de mouw gespeld.

Tegenwoordig wordt die term bijna nooit meer gebruikt. Sommige auteurs schrijven over deze diagnose als een concept dat direct in de open haard zou moeten. Omdat wij geen open haard hebben en ik mijn verhaal dus niet op die manier kwijt kan beschrijf ik de term toch nog een keer op mijn weblog.

Wat bedoelde de psychiater met de symbiotische psychose? De term komt van kinderpsychiater Margareth Mahler. Ze beschrijft de symbiose als derde fase in de emotionele ontwikkeling van kinderen.

Bij een aantal kinderen heb ik gezien dat ze aan het eind van deze fase somberder werden. Het leren los laten was spannend. Ze gingen als het ware (terug) verlangen naar die veilige eenheid met hun moeder. Want dat wil de term ‘symbiose’ zeggen: het kind vormt een emotionele eenheid met zijn moeder.

In die periode worden sommige kinderen somberder, raken meer in zichzelf gekeerd. Soms wordt er ook wel gesproken van een dysthyme stoornis. 

Bij Karel kwam de nauwe band met zijn moeder tot uiting in het feit dat hij absoluut niet zonder haar kon. Als ze een dag van huis was bleef Karel de hele dag huilen achter de deur waar zijn moeder vertrokken was. Niemand kon hem troosten, ook zijn vader en zijn broertje niet.

Dit gedrag zie je wel vaker bij kinderen van ongeveer 1½ jaar, maar Karel was inmiddels twaalf jaar oud. Opvallend waren ook de stemmen die Karel in zijn hoofd had. Het waren de stem van zijn moeder en de stem van hemzelf. Zijn moeder was hem de hele tijd aan het corrigeren. Niet dat Karel een ‘negatieve’ moeder had, maar op deze manier had Karel zijn moeder ‘in zijn hoofd opgeslagen’.

In de sociaal-emotionele ontwikkeling kun je zeggen dat Karel qua ontwikkeling was blijven steken rond de 1½ jaar. De volgende fase, die van de ik-ontwikkeling, was niet ontstaan. Karel sprak ook nooit over ik, hij had het over Kareltje.

Karel is inmiddels de dertig jaar gepasseerd. Zijn moeder is overleden, maar in zijn hoofd is ze nog dagelijks aanwezig.

Maar zijn huidige psychiater spreekt niet van een symbiotische psychose. Hij plaatste Karel qua diagnose binnen het brede spectrum van autistische stoornissen.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s