De macht van de onduidelijkheid

Zoals uit het pedagogische voorbeeld van de vader naar voren komt kun je ook door onduidelijkheid de ander onder controle houden.

Stel je voor dat…

In de ontwikkelingspsychologie wordt wel gesproken over de ‘stel-je-voor- dat-angst’.

Vooral kinderen in de bovenbouw van de basisschool hebben veel te maken met ‘stel-je-voor-dat-angsten’. Stel je voor dat ik thuis kom en dat mijn moeder weg is gelopen. Stel je voor dat ik mijn zwembroek vergeet. Stel je voor dat ik tijdens het schoolreisje in de bus opeens ontzettend nodig moet plassen.

Sommige ouders hanteren nogal eens het dreigement: ‘wacht maar totdat pappa thuis komt, dan zwaait er wat’,  ‘als mamma het ziet, dan wordt ze heel erg boos op jou’. Deze bedreigingen kunnen het gevoel van ‘stel je voor dat’ versterken.

Maar wanneer dan?

Een kenmerk van deze angst is dat je bang bent voor iets waarvan je weet dat het kan gebeuren, maar waarvan je niet weet wannéér het gebeurt. Die angst kan moeilijker te verdragen zijn dan een angst waarvan je weet wanneer het gebeurt.

Mensen die de ander onder controle willen houden maken nogal eens gebruik van deze macht van de onduidelijkheid. Het is eigenlijk een variant op het thema van de gok-automaat: je blijft er geld in gooien omdat je nooit weet of en wanneer er geld uit komt. Je raakt dus gebonden aan die automaat.

Zo kunnen mensen die de controle over anderen willen houden de ander met allerlei beloften aan de lijn houden. “Zodra de erfenis binnen is, maak ik naar jou de huur over.” “Je krijgt je salaris als de opdrachtgever heeft betaald.”

Dreigementen

Maar dat gebeurt ook als het gaat om dreigementen. De boodschap is dan: je krijgt straf, maar we moeten nog bepalen wanneer dat gebeurt en hoe zwaar die straf zal zijn. Degene die de controle over anderen probeert te behouden zal bij voorkeur een lange termijn aanhouden, omdat de ander zich dan waarschijnlijk langer gedeisd zal houden. “Het gaat niet goed, er zijn allerlei verbeterpunten aan te geven.” Wat die verbeterpunten zijn wordt zoveel mogelijk vaag gehouden. En wanneer wordt dat dan besproken? Daar komt voorlopig niet van, dat heeft geen prioriteit, wacht maar af. Zo mogelijk krijg je in het najaar een uitnodiging voor een gesprek begin volgend jaar…

Handboek voor ontslag

Gisteren lag er per ongeluk een dik boek voor werkgevers op mijn bureau hoe je effectief medewerkers kunt ontslaan. Ik wist niet dat daar boeken over waren. Hopelijk was het geen stille hint (…).

Eén van de adviezen aan werkgevers was dat er een dossier moet worden opgebouwd. Als een rechter goed zijn werk doet zal hij de vaagtaal die sommige werkgevers hanteren ook kunnen tackelen.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s