Het PNP-gevoel

Gisteren hadden we het er nog over tijdens een teambespreking.

Helpt je intuïtie je bij je werk? Het antwoord is: ja!

Aan de universiteiten van Maastricht en Antwerpen is onderzoek gedaan naar de intuïtie van huisartsen. Het blijkt dat die intuïtie vaak een belangrijke bepaler is bij het handelen van de dokter. Het komt regelmatig voor dat een huisarts aanvoelt dat er iets mis is met de patiënt, ook al kan hij of zij niet bedenken wát er mis is.

Ik ken een huisarts die na een bevalling iedere dag bij de pasgeboren baby kwam kijken. Hij zei na een aantal dagen: ‘er is iets met dit jongetje, maar ik weet niet wát er is’. Dat is het niet-pluisgevoel. Achteraf – maar dat bleek pas na een aantal jaren- had die huisarts gelijk. Het jongetje had een (lichte) verstandelijke beperking in combinatie met trekken van autisme.

De beide universiteiten komen tot de conclusie dat “het pluisgevoel een dynamisch element is in het diagnostische proces van de huisarts”. Ze noemen het het PNP-gevoel: het pluis-niet pluis-gevoel.

Meer dan alleen intuïtie

Maar werk je dan alleen op basis van je intuïtie? De afgelopen jaren vraag ik me regelmatig af hoe dat zit. Misschien maak je na ruim 40 jaar werken als orthopedagoog wel opnieuw een balans op. Wat doe je met je vakkennis en wat doe je met je intuïtie? Van nature ben ik iemand die intuïtief is ingesteld. Maar kan ik dan mijn kennis overboord gooien? Kan de huisarts zijn boeken in de open haard verbranden?

Ik kan niet anders dan vanuit mijn kennis en ervaring werken. Ik heb een bepaalde blikrichting ontwikkeld. Voor mij is dat de ontwikkelingsdynamische kijk. Dat wil zeggen dat iedereen in de loop van zijn ontwikkeling steentjes aan zijn persoon(lijkheid) bouwt.

Een stoornis komt niet uit de lucht vallen. Er is altijd sprake van een combinatie van gevoeligheden van binnenuit (aanleg) en datgene wat je in je leven mee maakt. Een ander thema dat in mijn kijk altijd mee speelt is de manier waarop mensen gehecht zijn. Hechting kleurt de persoon, het hele leven lang. Dat fundament van de persoon ligt er al helemaal als een kind drie jaar oud is. Veel mensen met een verstandelijke beperking hebben zich niet veilig kunnen hechten.

Maar die blikrichting wordt ook weer bepaald door mijn intuïtie. Een bepaalde gevoeligheid voor wie en wat iemand is. Met die gevoeligheid kun je soms op een idee komen, maar het kan ook leiden tot een blinde vlek. Daarom moeten Kennis, ervaring en intuïtie elkaar aanvullen.

Intuïtie en vakkennis gaan samen

Het onderzoek van de beide universiteiten noemt de intuïtie in de praktijk van de hulpverlening essentiëel voor het vakbekwaam uitoefenen van het werk. Erik Stolper, die een aantal jaren geleden op dit onderwerp promoveerde, schreef: “Het pluisgevoel helpt artsen om in complexe en diagnostisch onzekere en soms gevaarlijke situaties op een vaak efficiënte manier goede keuzen te maken. De basis onder het onberedeneerde gevoel is namelijk wel degelijk de vakkennis van de huisarts.”

Stolper komt tot nóg een belangrijke conclusie: als artsen fouten maken is dat lang niet altijd een rechtstreeks gevolg van een foute diagnose. Het is regelmatig het gevolg van het niet goed reageren op het onderhuidse ‘niet-pluisgevoel’.

De PNP-gevoel is dus belangrijk in de zorg. Maar: voor artsen er is een groot risico. Eén van de factoren die de intuïtie bedreigt is de schaalvergroting van de praktijken. Om de intuïtie goed te laten werken moet je de patiënt kennen. Veel huisartsen kennen hun patiënten tegenwoordig minder goed dan vroeger. Omgekeerd kennen veel patiënten hun huisarts niet goed.

Teveel protocollen schaden de kwaliteit van zorg

Ik voeg daar vanuit mijn werk nog een ander risico aan toe. Er wordt in de zorg steeds meer gewerkt met vastomlijnde protocollen. Je moet van stap A naar stap B naar stap C gaan en volgens een soort stroomdiagram komt daar dan een bepaalde conclusie uit. Deze manier van werken brengt systeem aan in de diagnostiek, maar je loopt als behandelaar een groot risico dat je het PNP-gevoel uitschakelt.

De hedendaagse protocollering werkt net zo als voorgebakken fietsroutes. Wie alleen op de bordjes let ziet de mooie dingen onderweg niet. Wie alleen de protocollen volgt schakelt zijn intuïtie uit.

En juist de (door kennis gevoede) intuïtie vormt een essentiëel onderdeel van de zorgverlening….

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

2 thoughts on “Het PNP-gevoel”

  1. PNP werkte ook zo voor mij in het onderwijs. Het werkte goed en snel, ik zat er zelden naast. Totdat ik via verplichte protocollen moest gaan werken. Subtiele details die buiten het stroomgebied van het protocol vielen, gingen verloren. Ik heb het ervaren als een enorme ´beperking´ en het buitenspel zetten van een schat aan opgedane ervaring.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s