Gaslighting (2)

Vorige week schreef ik over het verschijnsel ‘gaslighting’ : je wordt zó vaak op een andere manier geïnformeerd dat je aan je eigen waarneming en geheugen gaat twijfelen. ‘Gaslihting’ refereert daarbij aan manipulatie: de ander bewust op het verkeerde been zetten.

Marxisme

In mijn studententijd (dat is bijna een halve eeuw geleden) werd een deel van de faculteit gedomineerd door een marxistische actiegroep. Bij dat gebeuren hoorde ook het jaarlijkse ritueel van de bezetting van de universiteit. Ik hoorde achteraf van een lid van de actiegroep dat één van de middelen die tijdens discussies werd ingezet was dat leden van ‘het Kollektief’ altijd verspreid gingen zitten, zodat eventuele niet-medestanders van alle kanten verweer konden horen. Dat was dus eigenlijk een vorm van gaslighting: het denken zó manipuleren dat je gaat denken dat je bijna de enitge bent die op een andere manier denkt.

Nederland 2017

Henk-Jan Prosman (ND, 5 januari 2017) signaleert vormen van ‘gaslighting’ in het publieke debat van onze tijd. Dat gebeurt bijvoorbeeld al in de woordkeuze. Wie een kritische noot plaatst bij het denken over de islam is een islamofoob.  Omgekeerd: iemand die plek wil inruimen voor asielzoekers doet niet anders dan Nederland ontwrichten en Nederlanders een vreemdeling te maken in eigen land.

Twitterbombardement

Deze ‘framing’ die het karakter krijgt van collectieve hersenspoeling gebeurt o.a. door een voortdurend bombardement op Twitter. De toetsenbordridders op dat medium bestoken de tegenpartij met een maximaal aantal tweets dat moet maken dat de ander toch echt gaat inzien dat hij complete onzin verkondigt.

Vreemdeling in eigen land

Even een stapje opzij. Vorige week dronk ik even een kop muntthee in een Rotterdams restaurant. Eerst was ik vooral bezig met mezelf op te warmen. Maar toen ik wat meer om me heen keek en mijn oren te luisteren legde viel me op dat ik de enige was die Nederlands dacht (ik sprak niet). De mensen om me heen spraken allemaal Turks. Ook de TV stond op een Turkse zender. 

Even later deed ik boodschappen in een supermarkt in een wijk die was gebouwd in de jaren ’60. Er waren veel gezinnen aan het boodschappen doen. Nergens hoorde ik Nederlands spreken. Ouders spraken arabisch of Turks met hun kinderen. Toen ik er op ging letten viel me op dat alle vrouwen een hoofddoek droegen. 

Ik ben gewend om regelmatig (beroepsmatig) contact te hebben met mensen die vanuit een ander land naar Nederland zijn verhuisd. Maar hier ‘voelde’ het toch anders. Ik was opeens een vreemdeling in eigen land. precies zoals deze mensen zich een vreemdeling zullen voelen bij de witte dokter.  

Wat er volgens mij mis gaat bij bijvoorbeeld zo’n Twitterbombardement is dat de toetsenbordridders zich onvoldoende in elkaars wereld inleven.

Twitterjihad

Je kunt vanuit je witte wijk gemakkelijk oordelen over de mensen in zo’n wijk in Rotterdam. Maar hoe voelt het voor de mensen die hier een halve eeuw wonen om tussen buren te wonen die jouw taal niet meer spreken? Ben je dan meteen islamofoob? Het is dit etiketteren – zonder zich in te leven in de wereld van de ander – dat de vorm krijgt van gaslighting. Zeg maar: een Twitterjihad. Die komt van links en van rechts.

Knettergek

Sietske Bergsma (The Post Online) signaleert dat het principe van het gaslighting inmiddels in de media wijd verbreid is. Geert Wilders noemt mensen die een andere visie die hij heeft ‘knettergek’. Omgekeerd bestoken de tegenstanders van de PVV deze aanhangers in iets nettere bewoordingen toch met dezelfde middelen. De stellingen zijn al betrokken voordat er geluisterd wordt. En wie de meeste oneliners op zijn naam heeft staan doet daarbij het meeste aan ‘gaslighting’. Toch proberen om de ander aan het twijfelen te brengen door een bombardement aan verbale munitie.  Je bent bijna de enige die zo denkt, kijk maar op sociale media…

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

2 thoughts on “Gaslighting (2)”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s