Controle versus mildheid in de zorg

Mensen die zich onveilig voelen hebben de neiging om zoveel mogelijk controle op de omgeving uit te willen oefenen.

In dit verband schrijft Pieternel Dijkstra (2011) over de controlerende golflengte. Kenmerken daarbij zijn o.a.:

a) het perfectionisme (er mogen geen fouten worden gemaakt) en

b) de neiging om met verstandelijke redeneringen allerlei gebeurtenissen in de omgeving te verklaren.

Veeleisend

Bij deze manier van persoonlijk functioneren zie je dat mensen niet alleen veeleisend zijn naar zichzelf toe, maar ook naar anderen toe. Het ‘moeten’ is een centraal thema. En daarmee ook het Oordelen, het Poneren en het Ageren vanuit de kritische ouderpositie (Transactionele Analyse). 

Erik de Belie (2013) schrijft hoe dit ‘moeten’ doorwerkt in de zorg. Er kan een benauwend systeem ontstaan waarbij iedereen zich moet verantwoorden. Dat kan binnen teams gebeuren, maar ook in familieverhoudingen rond de zorg van een familielid. Het willen controleren van elkaar vormt één van de belangrijkste signalen voor disfunctionele gezinnen.

Volgens De Belie is het een illusie te denken dat de zorg pas optimaal kan zijn als we alles van iemand weten en wanneer het verhaal van de persoon voor wie gezorgd wordt zoveel mogelijk gedeeld wordt met andere betrokkenen.

Op zoek naar grenzen

Wat je in de praktijk van de zorg ziet is dat mensen die onveilig gehecht zijn steeds op zoek zijn naar grenzen en die grenzen ook proberen te verleggen.

Omgekeerd zie je dat met name begeleiders die zich niet veilig voelen (dat kan met hun eigen levensverhaal te maken hebben) de neiging hebben om door middel van stevige maatregelen het gedrag onder controle te houden. Deze reactie wijst op een hoge expressed emotion. En daar wringt nu net de schoen: een hoge expressed emotion werkt averechts bij juist deze groep cliënten.

Wat je in de praktijk vaak zult zien is een schijnaanpassing. De cliënt zegt bijvoorbeeld: “Ik zal het nooit meer doen!” Maar juist die belofte betekent dat je voor 99% kunt voorspellen dat er zich een vergelijkbaar incident voor zal gaan doen. Vergelijk de roze olifant waar je niet aan mag denken. Daar ga je dus juist wél aan denken!

Mildheid

Als ‘oplossingsrichting’ schrijft Erik de Belie de mildheid van het gedoseerde vertrouwen.

Een voorwaarde om dat op te kunnen brengen is het vermogen om te kunnen mentaliseren. ‘Wat doet jouw gedrag mij, hoe reageer ik op jouw gedrag, kan ik begrijpen waarom jij vervolgens weer op een bepaalde manier op mij reageert?’

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

One thought on “Controle versus mildheid in de zorg”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s