Placebo en nocebo

Het placebo (‘ik zal behagen’) was vroeger de aanduiding van het avondgebed bij Rooms-Katholieke begrafenissen. Daar denken we tegenwoordig minder aan bij dit Latijnse woord. We hebben het nu vooral over de vermeende werking van pillen en poeiers.

Lage rugpijn

Zo publiceerde het gezaghebbende tijdschrift The Lancet een onderzoek waaruit blijkt dat paracetamol helemaal niet werkt bij lage rugpijn. Ook het opbouwen van een spiegel (vier maal daags twee tabletten) zou niet helpen. De pijn vermindert niet en je bent niet sneller beter. Een geluk bij een ongeluk is dat 50 tabletten in de supermarkt maar 99 cent kosten. Je gaat er dus waarschijnlijk ook niet aan failliet.

Is paracetamol dan gewoon nep? Is het niet alleen maar een beetje samengestampte kalk? Die moet je tot je nemen met een glas water. En ziehier de voordelen van het innemen van paracetamol. Je bent in ieder geval even in beweging. En dat is een probaat middel bij het herstel van acute rugklachten. Bovendien drinken veel mensen te weinig. Maar wie vier maal per dag een glas water inneemt omdat hij 8 kalktabletten door moet slikken werkt dan dus toch een beetje aan de genezing.

De prijs maakt het verschil?

Maar er is nóg een onderzoek bekend. Daar komt uit naar voren dat duurdere pijnstillers beter werken dan goedkope (artikel in de NRC uit 2008). Het kan dus zijn dat paracetamol gewoon te goedkoop is. Dat zit niet in het medicijn, maar in de prijs. Het stickertje met de prijs moet niet 0,99 cent zijn, maar euro 9,99. Dat helpt aanzienlijk bij de genezing. Misschien alleen al omdat je niet lang zulke dure medicijnen wilt slikken.

Maar in dat onderzoek hoefden mensen helemaal niet zelf te betalen. Bij de één werd gezegd dat het middel 10 dollarcent kostte, bij de ander dat één tabletje 2½ dollar koste. Degenen die het middel van 2½ dollar slikten waren veel meer overtuigd van de pijnbestrijdende werking van de pijnstiller. Ze gaven aan minder last van pijn te hebben en ze voelden zich beter.

Nocebo

Het omgekeerde van een placebo is een nocebo (‘ik zal schaden’). Dat treedt bijvoorbeeld op bij het lezen van bijsluiters. Je leest bijvoorbeeld dat je misselijk kunt worden van het slikken van een bepaalde bittere pil. Een deel van de mensen die die pil slikt wordt inderdaad misselijk. Maar dat is een groter deel dan je op grond van de statistiek van de bijwerkingen zelf had mogen verwachten. Een deel van de mensen verwacht misselijkheid en ze worden daardoor misselijk.

Opmerkelijk was een onderzoek (XTR, 3 december 2016) waarbij mensen die wekelijk een bepaalde medicatie kregen toegediend die als bijwerking misselijkheid heeft, al vaak een dag van tevoren misselijk werden.

Een ander bijzonder gegeven was dat mensen die bepaalde bijwerkingen hadden gerapporteerd bij een bepaalde medicatie deze bijwerkingen óók rapporteerden nadat ze een placebo hadden gekregen. Ze waren gaan geloven in de bijwerking van de medicatie. Zelfs een kalktabletje leidde al tot misselijkheid en trillende handen.

Nieuwe pillen

De apotheek verstrekte mij een tijdje geleden een nieuw medicijn. Dat had de dokter bedacht en naar de apotheek gefaxt. De baliemevrouw zei dat ik goed de bijsluiter moest lezen. Die besloeg drie bladzijden aan mogelijk schrikbarende bijverschijnselen. Ik heb die vellen papier maar niet gelezen. Dat is maar goed ook. Ik had nergens last van.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s