Aanklager én redder (3)

En nét had ik het voorgaande verhaal geschreven of ik werd benaderd door een mevrouw Schipper, die zich bedreigd had gevoeld door een buurman. Het kón bijna niet bijzonderder (…). Ik had het verhaal net klaar en wie stond aldaar: deze mevrouw.

Ze vertelde haar verhaal. De buurman is groot en zij is klein. Hij met jas aan, zij als alleenstaande vrouw in vrijetijdskleding voor de avond. Het eerste wat de buurman deed was in haar persoonlijke zone komen. Hij liep bijna de deur plat. Ze voelde zich fysiek klem gezet.

Daarna deed hij zijn verhaal. De opgeheven vinger kwam er aan te pas. En hij zei vermanend dat ze uit moest kijken want morgenochtend was het donker en stormachtig en dan zouden er zomaar takken van de boom in de steeg kunnen liggen waar ze over zou kunnen vallen.

Dat klonk heel aardig. Maar mevrouw Schipper zei: “Ik voelde me erg geïntimideerd. Ik had écht geen idee wat ik moest zeggen. Moest ik dankjewel zeggen? Ik wist het écht niet!”

“Maar wat weerhield je om dat te zeggen?” wilde ik weten. Dat wist mevrouw Schipper niet. Toen bedacht ik de dubbelpositie van de aanklager en de redder. Zou het kunnen zijn dat de buurman wat de inhoud betreft zich als redder opstelde, maar dat de achtergrond van zijn verhaal de aanklager was. Dat was weliswaar een stevige invulling van mijn kant, maar het zou toch wel eens zo kunnen zijn.

Mevrouw de Vries zei: “Dat zou best eens kunnen!” Ik wilde weten: ‘heeft hij klachten over je tuin?’ Zij: “Ja, sinds hij bij zijn nieuwe vriendin in is getrokken is hij het niet eens met de boom in mijn tuin. Voor die tijd vond zijn vriendin dat de boom te groot was geworden, maar haar hoor ik er niet meer over…”

Aha, daar kwam misschien wel de aap uit de boom. Meneer is de redder voor zijn nieuwe vriendin, hij zal de zaak wel eens even regelen. Hij begon met opmerkingen over de boom, maar dat hielp niet.

Maar zo onaardig was de buurman nu ook weer niet: hij had het welzijn van zijn eenzame buurvrouw op het oog. Dat liet hij zien door zich bezorgd te zijn over haar welzijn. Dus dan kon ze niet boos worden, maar moest ze hem dankbaar zijn.

En zijn vriendin natuurlijk ook, want hij had weer bij de buurvrouw aangebeld.

De positie van een dubbele redder. Mooier kon hij het niet maken.

Maar eigenlijk was de boodschap van de redder de verpakking van de aanklager. Oftewel een perverse klempositie (Haley) voor zijn buurvrouw. Psychologische intimidatie. 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

One thought on “Aanklager én redder (3)”

  1. Kan me voorstellen dat mevrouw zich geïntimideerd voelde. Maar….
    Wat ik me afvraag is, waarom zij met het al eerder afgegeven signaal ´boomprobleem´ niets heeft gedaan. Uit dit verhaal blijkt – en dat hoor ik regelmatig in gesprekken – dat er allang iets gaande is, maar mensen niet de moed, niet de energie hebben of de verantwoordelijkheid willen nemen om met afgegeven signalen iets te doen, hoe dan ook. Struisvogelpolitiek.
    Kennelijk is er een reden waarom iemand systematisch de volwassene rol uit de weg gaat, er is nog voordeel te behalen aan de slachtoffer rol. Je kunt het constateren, een oordeel erover vellen heeft geen zin. Socratisch motiveren zou hier op z´n plaats zijn.

    Ik vind het wel frappant, dat het ´LOT´ altijd op een boeiende manier op het juiste moment voorziet in een mogelijkheid om iemand alsnog in beweging, tot handelen en reageren te krijgen. Alsof het leven telkens weer nieuwe kansen biedt aan vastgeroeste mensen om hun handelingspatronen en overtuigingen te veranderen. En laten we eerlijk zijn, niets menselijks is ons vreemd….
    In deze situatie zijn de buurman en mevrouw elkaars ´middelen´, elkaars lesmateriaal. Ze worden als het ware op elkaars spoor gezet en uitgedaagd in de rol van de volwassene te stappen. Dat vergt wel van beiden dat ze reflecteren op de situatie, kunnen ze dat en willen ze dat? Of houden ze elkaar gevangen in de dramadriehoek van redder-aanklager-slachtoffer?
    De redder-aanklager heeft een ego dat graag gevoed wil worden. Het gaat om macht. Het slachtoffer is de perfecte voedingsbodem, bewust of onbewust is er angst.

    Zelf ooit eens in een situatie gezeten, waar ik lang over na heb moeten denken in het licht van de Transactionele Analyse. Wat gebeurt hier nu, waarom, waartoe en wat doe ik ermee??

    Een smoothie taalgebruik van een leidinggevende in een functioneringsgesprek… `Maar jij begrijpt toch zeker ook wel dat vrijwillig ontslag nemen beter is voor jou?` Ook ik was sprakeloos en volkomen overdonderd. Er kwamen out-of-the-blue dingen ter tafel, die nog nooit eerder geuit of besproken waren.

    In de dramadriehoek terecht komen met een redder-aanklager voelt zo ongeveer als gedwongen vrijen met een boa constrictor. Ook al doorzag ik het spel, ook al registreerde ik de onderliggende intimiderende boodschap in een flits van een seconde qua woorden, lichaamstaal, energie overdracht, de locatie, de manier hoe de gordijnen hangen en de stoelen zijn neergezet, zelfs het kopje koffie dat nog nooit eerder voor je werd ingeschonken maar nu dus quasi liefdevol wel enz., elke reactie is ´fout´ en maakt je tot slachtoffer. En ja, in eerste instantie heb ik volkomen fout gereageerd. Terwijl ik toch intuïtief wist ´hier klopt iets niet´.

    Ik wist dat ik in dat psychologische steekspel vriendelijk maar beslist gewurgd werd en dat ik niet in de positie zat om dat te voorkomen. Het enige waar je vorm aan kunt geven is je houding. Wat je zelf kunt bepalen is de manier waarop je omgaat met je rol als slachtoffer, zodanig dat je niet zelf aanklager wordt. Dat is een bewuste en volwassen keuze, die enig inzicht vraagt in hoe de wereld in elkaar zit.
    Mijn zogenaamde ´redder´ heeft, overigens zonder dat hij dat zo bedoelde, een mooie verandering in gang gezet.
    Dus zelfs een hel kan zomaar in een hemel veranderen als je de kans grijpt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s