Temperament en hechting

Hechting is niet een proces dat alleen vanuit de ouders vorm krijgt. Hechting is een proces dat plaats vindt in de interactie tussen dit kind en deze ouders.

Uit onderzoek komt naar voren dat drie van de vier baby’s met een moeilijk temperament op tweejarige leeftijd onveilig gehecht is (Van den Boom en Hoeksma, 1994).

Toch wil dat niet noodzakelijkerwijze zeggen dat er een eenduidig verband bestaat tussen een moeilijk temperament en een moeizaam verlopende hechting.

Minder contact

Ouders van baby’s met een moeilijk temperament bleken minder oogcontact en lichamelijk contact met hun kinderen te maken. Ze waren minder betrokken bij hun kind en ze reageerden ook minder vaak en minder intens als de baby’s positief gedrag lieten zien (bijv. lachen, contact maken).

Waarschijnlijk hebben deze ouders zichzelf deels ‘afgesloten’, hebben ze als opvoeder geen zelfvertrouwen meer, het ontbreekt hen aan het perspectief dat ze invloed hebben op hun kind. Het zich afsluiten zou dan dus een vorm van emotionele zelfbescherming kunnen zijn. Het is dan dus nodig dat ouders opnieuw leren ervaren dat ze de vaardigheden hebben om met hun kind om te gaan, zodat ouder en kind weer plezier in de interactie kunnen ontwikkelen.

Training

Van den Boom ontwikkelde een training voor ouders om te leren het contact met hun kind ‘dichterbij’ aan te gaan. Onderdelen van deze training waren:

  1. De signalen van het kind opmerken en daarop reageren. De belangrijkste onderdelen waren het imiteren van het gedrag van de baby en het nadoen van zijn geluiden. Voorbeelden: de vocalisaties van de baby imiteren met geluid en mimiek. Als je praat tegen je kind, doe dat langzaam, spreek de woorden langzaam uit en herhaal ze. Als je kind gaat staren betekent dit vaak dat het de communicatie niet heeft begrepen (we noemen dat ook wel ‘bevriezen’). Dan moet je een tijdje stil zijn, maar wel nabij blijven, om het kind de tijd en de ruimte te geven om het contact te herstellen. Deze manier van handelen leidt ertoe dat het tempo van de interactie verlaagd wordt, dat het kind de ruimte krijgt om de opvoeder te volgen en dat de opvoeder de tijd krijgt om de signalen van het kind beter te interpreteren.

2. Als een kind huilt, blijf dan (toch) zoeken naar vormen van contact. Deze kinderen lijken vaak contact af te wijzen, maar ze wijzen niet ieder contact af. Op welke wijze kun je –als je kind van slag is- toch een vorm van contact opbouwen (ter vergelijking: Aletha Solter: De taal van het huilen). Als je een bepaalde vorm van contact hebt opgebouwd, hou die vorm dan in stand. Veel kwetsbare kinderen raken van slag en gefrustreerd als ze het gedrag van hun moeder niet begrijpen, omdat haar manier van contactopbouw steeds weer verandert.

3. Probeer aan te sluiten op de positieve gedragingen van het kind, in plaats van dat je je als opvoeder helemaal focust op het als lastig ervaren gedrag. Onderzoek in welke omstandigheden je kind het minst gespannen/ het meest ontspannen is, ga na waarom dat in zo’n situatie zo is en probeer op die kennis je mogelijkheden voor contact verder uit te bouwen.

De training voor de ouders had als doel de ouders (opnieuw) te leren om het gedrag van hun kind te ‘lezen’ (sensitiviteit) en daarop te reageren (responsiviteit).

Opmerkelijk is dat de training van de ouders een beperkte tijd in beslag nam (om de 3 weken een dagdeel, 3 maal, dus in totaal verspreid over 9 weken). Zelfs jaren later bleken de ouders de vaardigheden uit de training nog toe te passen. Vooral het gevolg voor de kwaliteit van de hechting was zeer opmerkelijk. Een groot deel van de oorspronkelijk als kwetsbare baby’s benoemde kinderen bleek zich zeer positief te hebben ontwikkeld.

D.C. van den Boom: The influence of temperament and mothering on attachment and exploration. In: Child Development, 65, 1457 – 1477.

Gegevens ontleend aan: Danuta Bukatko en Marvin W. Daehler, Child Development, A thematic approach; hoofdstuk 11: Emotion.  Houghton Mifflin Company, 2001

 

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s