Selectief mutisme (1)

In mijn werkzame leven heb ik meerdere malen te maken gehad met kinderen die niet spraken, maar wel kónden spreken. Er was bij hen dus geen sprake van een zogenaamde expressieve taalstoornis. 

Drie voorbeelden

De bekendste meneer die wél kon spreken maar het niet deed was misschien wel de grote Indiaan in de film One flew over the cuckoos nest. Niemand had hem ooit horen spreken in de psychiatrische instelling waar hij woonde, maar opeens bleek hij wél te kunnen spreken.

Eén van mijn vroegere cliënten sprak ook nooit. Ze had 40 jaar lang in een psychiatrische instelling gewoond. Er was bij haar geen sprake van autisme, ook niet van een verstandelijke beperking of van een gehoorstoornis. Opeens was ze gaan schelden tegen een begeleider. Die begeleider was stomverbaasd en had eerst gedacht dat ze iemand anders hoorde spreken.

Een tweede cliënt had 12 jaar lang op een instelling voor mensen met een auditieve beperking gewoond. Een zeer gerenommeerd kinderpsychiater had geconstateerd dat ze volledig doof moest zijn. Maar opeens bleek ze dierengeluiden na te kunnen doen. Ze heeft nooit gesproken, maar het vermoeden was wel dat er meer aan de hand zou kunnen zijn.

Wat is selectief mutisme?

Selectief mutisme (de oude term is: electief mutisme) is een beschrijvende term voor het verschijnsel dat een kind uitsluitend spreekt tegen bepaalde personen en / of in een bepaalde omgeving.

Een bekend voorbeeld is de kleuter die op school geen woord zegt, maar thuis de oren van het hoofd van de moeder praat. Daar zit al één van de fundamenten van het selectief mutisme (selectief is: op bepaalde plekken, niet overal, mutisme is: niet spreken).

Het voorbeeld van de kleuterschool is het meest bekende voorbeeld. Het kind spreekt thuis wel tegen gezinsleden, of één daarvan (meestal de moeder) , maar niet op school, of helemaal niet tegen vreemden. Deze kinderen kunnen spreken en ze begrijpen ook goed wat er tegen hen gezegd wordt. Zij reageren daar ook vaak wel op, en communiceren via gebaren, lichaamshouding en blikrichting.

Kinderen met selectief mutisme kunnen dus normaal praten, horen en begrijpen wat er tegen hen wordt gezegd. Maar ze spreken vooral wanneer ze op hun gemak en ontspannen zijn, zoals thuis. Ze spreken niet in minder vertrouwde situaties, zoals op school, bij de oppas, of als ze bij een vriendje of vriendinnetje gaan spelen. De kinderen spreken niet omdat ze het niet durven.

Sociale angst

Selectief mutisme komt vaker voor bij meisjes dan bij jongens. Het verband met de gezinsomstandigheden is niet rechtstreeks, niet één op één. Maar er wordt wel gedacht dat in gezinnen van kinderen met selectief mutisme meer sprake is van emotionele problematiek. Het gebeurt vaak dat ook ‘elders’ in de familie (broer, zus, neef, nicht, oom of tante) ook verschijnselen van selectief mutisme zijn geconstateerd.

Men gaat er tegenwoordig meestal vanuit dat selectief mutisme een sociale angststoornis is.
Andere (mogelijke) symptomen

Nog enkele mogelijke symptomen van selectief mutisme:

  • Aarzeling om in een groep te spreken.
  • Snel in verlegenheid worden gebracht.
  • Gebrek aan sociale interactie.
  • Geen oogcontact tijdens interactie met anderen.
  • Angstgevoelens.
  • Humeurigheid.
  • Vastklampgedrag.
  • Slaapstoornissen.
  • Herhaalde driftbuien en huilen.
  • Een uitdrukkingsloos gezicht.
  • Niet glimlachen.
  • De neiging om bewegingsloos te blijven staan wanneer tegen hen wordt gesproken.

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s