Zelfbewustzijn en zelfkennis (slot)

Vragen bij de ontwikkeling van het Zelf

Nu volgen nog een paar vragen om te bespreken als je het hebt over de ontwikkeling van het zelf: :

* Heb je het gevoel dat Martijn dezelfde is, wanneer je hem spreekt? Of is het iedere keer weer een verrassing hoe je hem ontmoet?

* Heb je de indruk dat Martijn redelijk zichzelf blijft, ook als jij bij jezelf meer stress ervaart? Of raakt hij direct van slag als jij minder stabiel bent?

* Als Martijn iets vertelt, heb je dan het gevoel dat het zijn verhaal is?

* Heb je de indruk dat Martijn dezelfde keuzen maakt, of jij nu op bezoek bent of dat er een ander komt? (‘is hij een kameleon die van kleur verandert?’, vgl. keuze van muziek, van voetbalclub enzovoorts).

* Heb je de ervaring dat Martijn zelf kan kiezen of wordt zijn keuze bepaald door iemand of iets anders? Kiest hij wat hij denkt dat hij volgens jou zou moeten kiezen?

* Zegt Martijn alleen ‘nee’ als je hem een opdracht geeft, zegt hij alleen ‘ja’ als je hem een opdracht geeft, of krijg je een afgewogen antwoord?

* De kamer van Martijn, is dat zijn eigen kamer waar hij thuis is, of is het een kamer zoals anderen die graag willen zien? Bijvoorbeeld: zoals zijn moeder zijn kamer mooi vindt.

* Draagt Martijn kleren die hij zelf mooi vindt of draagt hij bepaalde kleding omdat anderen dat van hem verwachten?Idem: de kleding.

* Heb je wel eens een (mens-)tekening gezien die Martijn gemaakt heeft? Kun je daar iets over vertellen?

Het gaat hierbij om een zogenaamde kwalitatieve interpretatie, niet om ja of nee, maar om meer of minder binnen een bepaalde context tussen eigen keuzen en starheid.

  1. Aangeleerd hulpeloos

Volgens Beck is de belangrijkste reden waarom mensen met een verstandelijke beperking depressief worden hun aangeleerde hulpeloosheid (ik kan niks en het wordt ook niks).

In de praktijk denken we dan dat we veel moeten belonen. Dat leidt echter vaak tot nog meer hulpeloze gevoelens. Mensen worden afhankelijk van de beloningen, van de complimenten (John McGee: kapitalisme van de ziel).

Op die manier ontwikkel je gedrag waarbij de cliënt weinig eigen ik heeft, maar vooral de kleur van zijn omgeving aan neemt. Aangeleerde hulpeloosheid leidt mijns inziens tot verschraling van het ik-besef.

Mensen gaan dan alleen maar in zichzelf geloven als een ander hen goed vindt. Het antwoord zit in de lijn die Jesper Juul trekt: meer nadruk op eigenwaarde (dat is: ik mag er zijn) en minder stimuleren van het zelfvertrouwen (ik kan iets, maar als ik het niet kan is het niet goed).

Ook als je niet zoveel presteert is het toch goed dat je er bent!

En daarmee weer terug naar het zelf: in verleden, heden en toekomst (in de lijn van de tijd) pas ik me wel aan aan mijn omgeving, maar niet als kameleon, ik houd mijn eigen kleur.

Dolph Kohnstamm: Ik had dit boek eigenlijk niet moeten schrijven. Het gevaar bestaat dat het in handen komt van goedbedoelende bemoeizuchtige ouders die hun kind onder druk zetten of zij wel eens over hun eigen ik nagedacht hebben. Maar zelfbewustzijn is geen ontwikkelingstaak. Laat uw kind in dit opzicht met rust! Het mag er gewoon zijn…

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s