Heeft mevrouw Van Dijk borderline?

“Heeft mevrouw Van Dijk geen borderline?” vroeg een lezer van dit blog vorige week. Omdat de PC nog nét niet in de verhuisdoos zat had ik de kans om een antwoord te formuleren.

Ik weet het niet. Ik ken mevrouw Van Dijk niet. Maar zoals Marjan deze klant beschreef had ze er wel kenmerken van. Of ze had haar dag niet. Dat kan natuurlijk ook. Al duurde die dag dan kennelijk een paar dagen.

Nog even een paar kenmerken van borderline op een rijtje (Let op: het gaat om een spectrum aan borderline-stoornissen, er zijn allerlei varianten. Denk maar aan een trein: een trein rijdt op rails, maar er zijn allerlei soorten en kleuren van treinen. Wat treinen gemeen hebben is dat ze op rails rijden).

Prof. Willem van der Does (hoogleraar klinische psychologie in Leiden) schreef een boek over persoonlijkheidsstoornissen, dat je eigenlijk alleen al vanwege de prachtige illustraties (van Peter van Straaten) zou moeten kopen (“Zo ben ik nu eenmaal”, 16e druk, 2016).

Ik noem een paar kenmerken uit dat boek:

  1. Mensen met borderline hebben sterk wisselende stemmingen. Ze kunnen zich eerst goed voelen, vervolgens diep in de put raken, om daarna opeens in hevige woede te ontsteken.
  2. Wisselend zelfbeeld. Het ene moment vinden ze zichzelf waardeloos, om het volgende moment zeer overtuigd te zijn van zichzelf en van hun eigen gelijk.
  3. Ze klampen zich aan mensen vast, om vervolgens weer verlating uit te lokken.
  4. Mensen met borderline denken zwart-wit: je bent heel goed of je deugt nergens voor
  5. Ze zetten mensen op een voetstuk om hem of haar er even later keihard van af te laten vallen. Als je van je voetstuk bent gevallen is het erg moeilijk om ook nog gerehabiliteerd te worden.
  6. In neurologisch opzicht is aangetoond dat de prefrontale cortex (planning, ordening, het reguleren van emoties) minder goed werkt. De oorzaak is niet bekend: het kan ook zo zijn dat het jarenlang op deze manier functioneren maakt dat bepaalde hersendelen – als gevolg van de permanente onrust – ‘anders’ zijn gaan functioneren. In ieder geval noemt men borderline tegenwoordig ook wel een emotieregulatiestoornis.

Mevrouw van Dijk heeft in ieder geval door haar gedrag in de winkel de verdenking op zich geladen dat er sprake is van kenmerken van borderline. Dat heeft altijd een ontregelend effect op de omgeving.

Marjan, als medewerker, is ontregeld geraakt door het sterk wisselende gedrag van deze klant en vooral door het gevoel klemgezet te worden: er is geen dialoog mogelijk. Mevrouw van Dijk heeft de touwtjes in handen: zij bepaalt wie er goed is en wie niet.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

5 thoughts on “Heeft mevrouw Van Dijk borderline?”

  1. De website van Stichting Borderline vermeldt als aanvulling op genoemde borderline kenmerken: `Permanent controle willen houden over alles en iedereen´ ( om onderliggende angst te overdekken). Heersen en beheersen bepalen dan op zekere momenten (onbewust/impulsief) het gedrag? De manier waarop controle, het beheersen van anderen plaats vindt, wisselt voortdurend en kan in extreme gevallen bv. manipulatief, agressief, adorerend, claimend of theatraal zijn. Inderdaad, een aantrekken en weer afstoten van mensen.

    Op zich komt het gedrag van iemand met borderline kenmerken dan op mij over als een ´logische´ reactie op de innerlijke onbalans en wisselvalligheid die ongetwijfeld onzekerheid op zal roepen ( van jezelf nooit weten waar je aan toe bent….). Controle lijkt dan het medium om het tegenovergestelde, ´zekerheid´, te bereiken en hoe dan ook weer grip krijgen/hebben op het leven. De ironie vind ik dan, dat de grip op het zelf bereikt lijkt te moeten worden door gedrag, dat een ander juist uit balans kan brengen.

    Zo bekeken, kan borderline gedrag misschien negatief en onaangenaam overkomen, maar het heeft volgens mij niet die intentie. Controlegedrag – en dat is wat mevr. van Dijk laat zien in het blogverhaal, zonder haar overigens meteen als borderliner neer te zetten – kan een survivalmechanisme zijn om het eigen systeem weer in balans te brengen? de lastige klant heeft niet alleen grip op haar omgeving, maar misschien ook weer (tijdelijk ) op haarzelf?
    Lijkt een beetje op de wet van de communicerende vaten.

    In reactie op het schrijven van Jan Vlek:
    Uit (vooral ervarings-) verhalen over automutilatie begrepen, dat snijden niet altijd ´voelen´ tot doel heeft; soms is controle het doel van automutilatie ( is me verteld). Het `ik´ heeft (bij borderline vanuit de emotieregulatie problematiek ) op veel externe en interne factoren geen grip (meer), maar het eigen lichaam is het laatst tastbare waar het ik mee kan doen wat het wil. Je lichaam beschadigen is dan laten zien dat je nog steeds de macht hebt over jezelf, dat je tenminste één ding zelf kunt regelen en ontregelen. Het snijden als controle doel zou in een borderline verhaal kunnen passen. Misschien ligt daarin ook de comorbiditeit van borderline met eetstoornis?
    Ik hoop, dat ik mijn amateur gedachtegang zo een beetje duidelijk onder woorden breng.

    1. De betreffende dame heeft inderdaad tevens een eetstoornis (gehad, behandeld bij PsyQ). En heeft het er voor kiezen je te laten mishandelen met de-armouring dan ook geen aspect van controle (BDSM? Volgens haar mededelingen aan mij had ze eerst zoiets zelf bedacht en kwam er tijdens een Edelenstenen en Paranormale Beurs achter dat het al bestond. DEERNISWEKKEND.

      1. Ja, de-armouring en BDSM delen het controleaspect, maar de onderliggende intentie is mijns inziens wezenlijk anders. Naar de intentie bekeken, zie ik de-armouring als een middel en BDSM als een doel.

        Het rondwandelen op edelstenen en paranormaal beurzen e.a. is overigens een boeiende (persoonlijke) ervaring, die mij geleerd heeft het zgn. spirituele kaf van het koren te scheiden. Ben bijna geneigd te zeggen, dat het een verplicht item zou moeten zijn in de opleiding tot psycholoog, maar dan ga ik binnen het golflengtemodel op de controlerende golflengte zitten ( mens ken uzelve….).

        Ik heb geleerd, dat alle psychologen en psychiaters zielkunde gestudeerd hebben, maar ervaren dat er genoeg zijn die van de ziel en (mijn) zielenpijn nog niet veel begrijpen. Of er van de zorgverzekeraar geen tijd aan mogen besteden omdat het geen SMART geformuleerd behandelplan en geen concrete evaluatie oplevert binnen een strippenkaart van zoveel sessies.
        De verleiding is groot om dat allebei ´deerniswekkend´ te noemen, maar ik ga liever op de communicatie-golflengte zitten die ´overal begrip voor heeft´. Dat betekent niet, dat ik alles begrijp, maar dat ik kan begrijpen waarom een mens niet alles kan weten, overzien en begrijpen.
        Bovendien blijf ik op die manier de eigenaar van mijn eigen probleem en zorg zelf voor een oplossing.

  2. Leuke tip Henk, dat boek. Ik ga direct naar Bol.com. Inmiddels zit je nu definitief in Delft, welkom in Zuid-Holland en als het zo uitkomt in mijn nederige stulp.

    Soms vraagt men mij: Jan, heb jij weleens van tantrische de-armouring gehoord? Tot voor kort moest ik daar nee op antwoorden. Via Google weet ik nu meer. Zielepijn verdrijven met felle lichamelijke pijn en bleef het daar maar bij. Ik vraag mij daarbij af of er een relatie is met het snijden van borderliners (om eindelijk iets te voelen) en deze “therapie” / letterlijke behandeling / (seksuele) mishandeling.

    En ondertussen neemt de machteloze deernis richting mijn borderlinerinnetje toe. Dus snel dat boek lezen om weer bij de les te zijn. Maar eerst de nieuwe Swaab.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s