Big Five (2) : ouder worden

Maar hoe verlopen die factoren van de Big Five (neuroticisme, extraversie, openheid voor ervaringen, altruïsme en consciëntieusheid) nu als mensen ouder worden? Blijven die factoren even sterk aanwezig, worden ze sterker, of zie je er steeds minder van?

McCrea en Costa dachten dat alle vijf trekken stabiel zouden blijven, met als onderliggende beschrijvingen: wat is aangeleerd, wat is erfelijk? En: wat past meer bij mannen en wat past meer bij vrouwen? (zie het vorige blog).

Big Five factoren die toenemen

Recente onderzoeken geven toch iets anders aan. Er zijn 17 onderzoeken bekend en de tendens is het volgende: consciëntieusheid en altruïsme nemen toe bij het ouder worden.

Onder die consciëntieusheid vallen bijvoorbeeld: bedachtzaam reageren, ordelijk willen zijn, zelfdiscipline, iets voor elkaar willen krijgen.

Onder het altruïsme vallen facetten als: vertrouwen, oprechtheid, zorgzaamheid, bescheidenheid, medeleven.

Big Five factoren die afnemen

Extraversie, neuroticisme en openheid nemen af bij het ouder worden. 

Onder extraversie vallen facetten als hartelijkheid, energie, de neiging om te regelen en te bepalen voor anderen en sociabiliteit.

Onder neuroticisme vallen angst, ergernis, depressie, schaamte, impulsiviteit en kwetsbaarheid.

Onder openheid voor nieuwe ervaringen vallen facetten als: fantasie, esthetiek, gevoelens, veranderingen, ideeën en waarden.

De literatuurstudies geven geen onderscheid aan tussen mannen en vrouwen of in relatie tot de culturele achtergrond.

Uitgelicht

Als ik die facetten volg kan ik me er wel iets bij voorstellen:

Extraversie: bij veel leeftijdgenoten (ik ben 65-plusser) hoor ik dat ze ‘vroeger’ overal op af gingen, dat ze ook een aantal avonden per week nog sociaal bezig konden zijn en van alles konden organiseren. Ze vragen zich nu af hoe ze dat ooit vroeger voor elkaar hebben gekregen in combinatie met een baan en een gezin. De ruimte in het hoofd om op zoveel borden tegelijk te kunnen schaken wordt kennelijk minder.

Neuroticisme: met het ouder worden wordt de drang om te presteren waarschijnlijk minder. ‘Mag het ook een ietsje minder?’ Daardoor kunnen angst en schaamte ook minder worden: het hoeft allemaal niet meer zo nodig. Een uitzondering vormen volgens mij een deel van de mannen in de midlife-crisis, die opeens weer erg jong lijken te willen zijn.

Openheid voor nieuwe ervaringen: er komen waarschijnlijk niet zo snel allerlei nieuwe hobbies en studies bij. Passend bij de ontwikkelingslijn van Erik Erikson is het nu niet meer ontwikkelen, maar vooral rijpen, nadenken over.

Neuroticisme en cognitieve problemen

Er is een maar: boven de 70 jaar neemt het neuroticisme bij een deel van de ouderen weer toe. Dit hangt volgens de onderzoekers samen met lichamelijke en cognitieve problemen. Als je de controle kwijtraakt heb je de neiging om angstiger te worden, eerder een depressie te ontwikkelen en je te schamen voor alles wat je niet meer voor elkaar krijgt en waarbij je hulp nodig hebt.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s