Big Five (1)

De Amerikaanse persoonlijkheidspsychologen Paul Costa en Robert McCrae ontwikkelden een model van persoonskenmerken.

Van 5000 naar 500 naar 5

Aanvankelijk bleven ze maar verzamelen door eindeloos mensen te bevragen. Daaruit resulteerden 5000 persoonskenmerken. Dat was een beetje veel. Toen moesten ze gaan schrappen.

Ze hielden 500 aspecten van de persoonlijkheid over. Maar dat was ook nog altijd teveel. Uiteindelijk construeerden ze vijf basisfactoren van de persoonlijkheid. Die zijn later de Big Five genoemd.

Opmerkelijk aan het onderzoek van Paul Costa en Robert McCrae is dat ze het onderzoek niet hebben opgezet vanuit een theoretisch denkkader, maar vanuit de taal die mensen spreken. Wat wil het zeggen als iemand zijn buurman beschrijft als ‘welwillend’, ‘aardig’ en ‘bescheiden’?

Vijf basisfactoren

De vijf basisfactoren die de beide psychologen noemen zijn:

a) Neuroticisme (emotionele instabiliteit). Deze term staat tegenover emotionele stabiliteit (‘wat er ook gebeurt, ik blijf mezelf en daarmee voorspelbaar voor anderen’).

b) Extraversie (gerichtheid op de buitenwereld). Deze term staat tegenover introversie (naar binnen gekeerd zijn; ‘Ik ga het liefste mijn eigen gang’).

c) Openheid voor ervaringen (intellectuele autonomie). Deze term staat tegenover behoudendheid (‘Ik weet wel hoe de wereld in elkaar zit, daar kunnen anderen niets meer aan toevoegen’) 

d) Altruïsme (vriendelijkheid). Deze term staat tegenover dominantie: ‘ik wil graag bepalen hoe andere mensen denken en voelen’: het ‘moeten’. 

e) Consciëntieusheid (ordelijkheid, zelfdiscipline). Dat staat tegenover wanorde. ‘Als ik er aan toe ben kijk ik wel of ik er zin in heb. Ik ga me niet binden.’

Meer of minder en bij wie?

Costa en McCrae scoorden in de Big Five mensen niet met ‘ja’ of ‘nee’, maar met ‘meer’ of ‘minder’. Iemand is bijvoorbeeld nooit 100% extravert of 100% introvert. Onlangs verscheen daar nog een studie over en waar opnieuw uit bleek dat het gaat om ‘meer’ of ‘minder’.

Onderzoek naar de kenmerken van Big Five laat zien dat er bij vier van de vijf factoren erfelijke eigenschappen een rol spelen. Alleen het altruïsme wordt sterk door omgeving en opvoeding bepaald.

Ook komen vier van de vijf kenmerken in sterkere mate bij vrouwen dan bij mannen voor. Alleen de openheid voor ervaringen (intellectuele autonomie) zou vaker bij mannen gemeten worden.

 

 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s