Sociale attitudes (6)

Ontwikkelingsdynamiek

In de klassieke terminologie wordt het gedrag waarbij je alleen aan jezelf denkt vaak omschreven in DSM-termen (de DSM is het spoorboekje van de psychiater). Je komt dan bijvoorbeeld uit op een reeks persoonlijkheidsstoornissen (theatraal, narcistisch enz.).

Als je op voornoemde manieren in de wereld staat heeft dat altijd consequenties voor de manier waarop je naar anderen kijkt (de object-relaties). Voor de peuter is zijn moeder degene die hem van van alles moet voorzien. Voor een volwassene die emotioneel op die manier functioneert zijn anderen er voor om hem te plezieren. Maar dat is allemaal weer een apart hoofdstuk…

Persoonlijke ontwikkeling

Het nadeel van die termen is dat ze slechts een etiket vormen, zonder dat de achtergrond zichtbaar wordt. Binnen de ontwikkelingsdynamische visie zie je ook hoe problematiek in de lijn van de persoonlijke ontwikkeling past. In dat kader zou je kunnen zeggen dat mensen die alleen aan zichzelf denken emotioneel niet volgroeid zijn. Ze hebben hun bestemming niet bereikt.

Dat klinkt als een oordeel. Tegelijkertijd schrijf ik er dan óók bij dat niemand in deze wereld zijn bestemming heeft bereikt. We hebben aan de ene kant allemaal deuken en blutsen opgelopen. Aan de andere kant nemen we allemaal op bepaalde momenten onze verantwoordelijkheid niet.

Toch is het boeiend om te lezen hoe mensen (die altijd met zichzelf bezig waren) het betrokken raken bij anderen als een verrijking ervaren. “Dat had ik veel eerder moeten doen.” Ze ervaren zichzelf als meer compleet, emotioneel meer volgroeid. Soms hoor je dat zelfs van mensen die bijvoorbeeld door een ernstig ongeluk stilgezet zijn in hun leven.

Erikson

Het is Erik Erikson geweest die er als eerste in is geslaagd om helder uiteen te zetten (‘van de wieg tot het graf’) welke fasen mensen doorlopen en welke ontwikkelingstaken ze daarbij uit moeten voeren.

Iedere fase heeft een eigen ontwikkelingstaak. Zo moet de baby ervaren dat de omgeving veilig is, de peuter moet leren dat hij stapjes kan zetten buiten zijn ouders om, maar wel binnen de ‘monitoring’ door zijn ouders en de puber moet leren om vol te houden zonder dat zijn ouders er voortdurend achteraan moeten zitten.

In iedere fase lopen mensen averij op. Die schade vind je terug in kwetsbaarheden bij volwassenen. Maar er is ook veel groei mogelijk: mensen kunnen leren omgaan met hun kwetsbaarheden.

De eerder genoemde fasen van de ontwikkeling van sociale attitudes komen indirect van Erikson vandaan. Ze zijn nader uitgewerkt in het boek ‘Het ontwikkelingsprofiel’ door R.E. Abraham.

Wordt vervolgd

Met de zesde fase (productiviteit) is het leven nog niet klaar. Er volgen nog de fasen van het samenleven (in nauwe relatie met de ander), de verantwoordelijkheid volledig kunnen nemen en het in staat zijn om los te laten, terug te kunnen treden. Die laatste fase valt bij Erikson onder de ‘ouderdom’: het op een wijze manier grijs kunnen zijn.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s