Betwiste herinneringen (1)

In het vakblad voor amateur-psychologen, Psychologie Magazine (2016/10) van volgende maand staat een bijdrage over het wonderlijke fenomeen van de betwiste herinnering.

Herinneringen aan de eigen ouders kunnen sterk verkleurd zijn. In dat verband wordt er wel geschreven dat ieder kind zijn eigen ouders heeft. Maar daarbij gaat het o.a. over verschillende gebeurtenissen.

Ook bij feitelijke gebeurtenissen

Vertekening van de herinneringen kan echter ook plaatsvinden in relatie tot feitelijke gebeurtenissen waarbij maar één kind betrokken was. Hoe kan het dan het andere kind zeker meent te weten dat het ergens bij aanwezig was?

In Psychologie Magazine wordt dit ‘de verwisseling van eigenaar van een herinnering’ genoemd. Dat komt vaak voor. Maar liefst 14 van de 20 tweelingen ruzieden bijvoorbeeld over de vraag of de één, danwel dat de ander bij een bepaalde situatie betrokken was geweest.

Broers en zussen kunnen elkaar om de oren slaan over een feitelijke gebeurtenis in het verleden. Wie heeft nu eigenlijk wat meegemaakt. Had de één nu in de trein aan de noodrem getrokken, of was de ander dat? Was de één nu in het winkelcentrum zoek geraakt en pas na uren gevonden, of was de ander dat?

Het onderzoek dat naar deze situaties is gedaan wijst in ieder geval uit dat jeugdherinneringen allesbehalve betrouwbaar zijn.

Foto vertekent herinnering

In de jaren ’60 publiceerde de Amerikaanse geheugenpsycholoog Elisabeth Loftus een onderzoek over het ‘implanteren van herinneringen’. Ze liet bijvoorbeeld aan proefpersonen geretoucheerde foto’s van een ballonvaart zien, waarbij het ene kind was vervangen door het andere kind. En wat bleek? In veel gevallen gingen de kinderen dát verhaal geloven. Ze wisten nu zéker dat ze er bij geweest waren.

Gestampte muisjes

In mijn herinnering waren er op de reis die ik als driejarige peuter met de boot naar Indonesië maakte gestampte muisjes bij de broodmaaltijd. En er lagen witte tafellakens op de tafel.

De vraag is: is dat een herinnering? Want later vond ik een foto van ons gezin, waar precies die details op staan. Eigenlijk was ik nog te jong om me zo’n triviale gebeurtenis te kunnen herinneren. Het is waarschijnlijker dat ik ooit die foto heb gezien en het plaatje van die foto als een feit in mijn geheugen op heb geslagen.

Gevallen tijdens het rolschaatsen

Maar wat met een foto kan gebeuren, kan ook plaatsvinden rond een verteld verhaal. En ook onze eigen fantasie kan met een verhaal op de loop gaan.

“En toen waren we aan het rolschaatsen en toen viel ik omdat er een wieltje van een rolschaats los schoot…”

“Nee, hoor, dat overkwam mij, ík viel omdat dat wieltje los schoot. En jij ging vlug naar huis om mamma te halen.”

Dat dacht ik dus niet. Ik lag op de grond en verrekte van de pijn. Ik had mijn rode trainingsbroek aan.”

Kluwen

En wat er verder volgt in de ruzie tussen twee zussen over wie er gevallen was tijdens het rolschaatsen. Opmerkelijk is daarnaast dat kinderen vaak opmerkelijke details aan het verhaal toe kunnen voegen. De één kan dus met details ‘bewijzen’ dat hij er bij was. Zo kan een feitelijke gebeurtenis een verwarrende kluwen van herinneringen worden.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

1 thought on “Betwiste herinneringen (1)”

  1. Interessant onderwerp. Ik vraag me af of eea met EMDR ook zo is? Komen er échte herinneringen en emoties naar boven die je toen/ooit had? Of beleef je het heftiger én met de gevoelens die je er in tijd tussen de gebeurtenis en de behandeling zelf bij “verzonnen” hebt?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s