Beeld van jezelf, beeld van de ander

Het beeld dat mensen van zichzelf en van anderen hebben is voor een belangrijke mate bepalend voor hun geestelijke gezondheid. Ik heb dat eerder in schema gebracht op dit blog.

Plussen en minnen

Kijk je vrijwel uitsluitend negatief naar jezelf of naar anderen, dan zijn dat signalen voor psychische problematiek. Dus: een min voor jezelf en/of een min voor anderen kunnen signalen zijn voor onderliggende emotionele problematiek. Kun je zowel (redelijk) positief naar jezelf (eigenwaarde) als naar de ander kijken (in grijstinten, meer of minder), dan functioneer je in emotioneel opzicht gezonder.

Is er sprake van zwart-wit denken (je zet de één op een voetstuk en de ander wordt verguisd = ambitendentie), dan is dat ook een signaal van psychische spanning.

‘Trekken’ van de persoonlijkheid

Vanuit het nieuwe spoorboekje van de psychiater (de DSM V) kun je deze kenmerken in relatie met karakteristieken (‘trekken’) van de persoon in een schema zetten. Daarbij gaat het over overtuigingen over de persoon zelf en overtuigingen over de ander.

  1. Paranoïde beeld: ik ben minderwaardig, de ander wil misbruik van mij maken
  2. Schizoïde: ik ben een eenling, de ander is wil zich aan mij opdringen
  3. Schizotypisch: ik ben een vreemdeling, nabijheid van de ander vormt voor mij een bedreiging
  4. Narcistisch: ik ben heel bijzonder, de ander is minderwaardig
  5. Antisociaal: ik ben machtig, daarom kan ik de ander voor mijn doel gebruiken
  6. Borderline: ik ben hulpeloos, ik kan niemand vertrouwen, want iedereen wil altijd misbruik van mij maken
  7. Histrionisch (vroeger: theatraal, hysterisch): ik ben aantrekkelijk, ik kan de ander verleiden
  8. Afhankelijk: ik ben hulpeloos, de ander is er om mij te steunen
  9. Vermijdend: ik ben incompetent en de ander heeft altijd kritiek op mij
  10. Dwangmatig: ik ben verantwoordelijk en moet daarom alles onder controle houden, want de ander is incompetent.

Borderline

Wat de borderline stoornis (6) betreft: tegenwoordig wordt er wel gesproken over en spectrum aan borderline-stoornissen. Het ingewikkelde bij borderline is dat het gedrag en denken zo wisselend zijn. Wat hier beschreven wordt is één van de varianten binnen dat spectrum aan borderline stoornissen.

Ouderenzorg

Het schema ontleende ik aan: Noud van Engelen en Bas van Alphen: Ouderen met karakter (Garant, 2016).

In hun boek gaan de auteurs er verder op in hoe deze trekken zich verscherpen (of misschien juist milder worden?) als mensen op hogere leeftijd komen. Wordt (bijvoorbeeld) iemand die afhankelijk was nóg meer afhankelijk (en daardoor mogelijk ook meer als claimend ervaren door de omgeving) óf wordt het beeld milder?

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s