Sociale attitudes (2)

Intermezzo

Ik ga nu nog even samenvattend terug naar de baby-en vroege peutertijd:

Het kind heeft nog geen eigen ‘ik’ en reageert dus op prikkels van binnenuit en vanuit de omgeving.

Babytijd

Je ziet bijvoorbeeld bij baby’s dat ze zeer gevoelig zijn voor de stemming van de moeder. Voor het welbevinden is de baby dus voor een groot deel afhankelijk van de vraag hoe het met de moeder gaat. Hopelijk zijn er in zo’n situatie (ook) andere opvoeders, zodat het kind minder afhankelijk wordt van (alleen) de moeder.

Prof. dr. Anton Dosen maakt in deze periode een tweedeling tussen de baby van 0 tot 6 maanden (dat noemt hij de adaptatiefase) en de baby/ jonge peuter van 6 maanden tot 18 maanden (socialisatiefase). In beide fasen heeft het kind nog geen eigen identiteit, geen eigen ‘ik’.

Bij volwassenen bij wie de sociale ontwikkeling is gestagneerd in deze vroege fase van de ontwikkeling zie je nog steeds dit gedrag. Chaos, structuurloosheid en wisselvalligheid zijn overheersende kenmerken. Ik zeg wel eens in gesprekken met begeleiders: ‘de cliënt is een stuurloos scheepje op de woeste baren, jullie moeten de vuurtoren zijn die op zijn plek moet blijven staan’.

De oudere peuter

In de volgende fase probeert het kind grip te krijgen op al die indrukken en stemmingen. Dat doet het o.a. door te proberen structuur in het leven te ‘organiseren’. Andere mensen zijn in principe onvoorspelbaar. Wat de peuter probeert is om andere mensen meer voorspelbaar te laten zijn. Dat verklaart ook waarom peuters zo dwingend en eisend kunnen zijn. Ze willen op die manier de wereld kloppend maken.

Helaas zijn er mensen die dat patroon nooit meer afleren. Ze kunnen nauwelijks samenwerken. Het gaat alleen goed als zij bepalen wat er gaat gebeuren. Ze blijven in sociaal opzicht peuters.

En dan nu de vierde fase:

4. Afhankelijkheid

Hoe vreemd het er ook uit ziet: een variant op de in het vorige blog genoemde superioriteit is de afhankelijkheid. In feite zie je in dit spanningsveld de peuter terug die het zelf wil doen en die tegelijkertijd geholpen wil worden. Of de puber die zelf wil bepalen, maar ook wil dat er voor hem gezorgd wordt.

Twee gezichten

Je vindt deze emotionele controverse bij cliënten die in hun sociale omgeving als zeer dominant worden gezien, maar die in de ogen van bijvoorbeeld de therapeut of de pastor ‘zo mak als een lammetje’ zijn. Deze mensen vertellen vaak omstandig wat ‘de psych’ of ‘pastor Peter’ hebben verteld. Ze vertellen niet hun eigen mening, waar verschuilen zich achter een ander tegen wie ze opkijken. Je komt dit kenmerk nogal eens tegen bij mensen met een bepaalde variant op de borderline-stoornis.

 Mevrouw Eringa

In de loop van een aantal jaren heeft mevrouw Eringa steeds meer problemen gekregen met mensen in haar omgeving. Ze is daardoor geïsoleerd geraakt. Regelmatig sluit ze zich op in haar huis. Volgens haar ligt dat allemaal aan de andere mensen die allemaal tegen haar zijn. In feite heeft ze daarmee uitvergroot wat er tussen haar en andere mensen gebeurt: ze wil bepalen hoe de zaken lopen, in de buurt, in het vrijwilligerswerk, in de kerk. Als mensen een andere mening hebben vindt ze dat die mensen niet samen kunnen werken en tegen haar zijn.

 In de therapie stelt ze zich echter klein en afhankelijk op. Ze kijkt hoog op tegen de therapeut. Alles wat hij zegt neemt ze voor waar aan. Naar anderen toe geeft ze steeds vaker niet haar mening, maar ze zegt: “Mijn psych vindt dat ik….” De psychiater functioneert als ‘hulp ik’. 

In feite gaat het om twee keerzijden van hetzelfde verhaal. De persoon is zeer afhankelijk van anderen omdat zijn eigen ‘ik’ onvoldoende ontwikkeld is. Als je weinig eigen ‘ik’ hebt kun je dat ik ‘opblazen’ door voor de ander te gaan/willen bepalen. Je kunt ook je eigen ‘ik’ inleveren door de ander te laten bepalen wat er gaat gebeuren of hoe je moet denken.  

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s