Gefixeerde mindset (2) : Christine

Dankzij enig lichamelijk ongemak heb ik gisteren TV gekeken. Daar vertelde een zekere Christine dat ze precies wist hoe de wereld in elkaar zat. Ze was er van overtuigd dat ze gelijk had. Het probleem was alleen dat anderen datgene wat ze wist niet erkenden. Ze voelde zich dus miskend.

Strijd in de familie

De strijd die ze had ging op dat moment tegen haar ouders en tegen haar zus. Vooral tussen moeder en dochter vlogen de psychologische vonken er af. Zodra de moeder een mening had zag Christine dat als een aanval. Zo was het altijd al geweest in het gezin. En dus ging ze in de tegenaanval. “Jullie zitten helemaal verkeerd, bemoei je dus niet met mij!”

Christine ging nog een stap verder: ze voelde zich vervolgd. Ze mocht de waarheid niet vertellen. En overal waar de waarheid niet verteld mag worden is sprake van vervolging.

Eén van haar bezigheden was het aanklagen van mensen. Zo had ze een brief naar 29 kerken gestuurd om te waarschuwen tegen een predikant die de waarheid niet verkondigde.

Christine heeft (g) een probleem

Volgens haar behandelaar had Christine een probleem. Dat zag ze zelf niet zo. Want als je gelijk hebt heb je geen probleem. De anderen hadden een probleem. Ze zagen namelijk niet in dat zij gelijk had.

Inmiddels was Christine haar baan kwijt geraakt en ze dreigde dakloos te worden. Haar moeder maakte zich zorgen over de (klein) kinderen. Dat was volgens Christine géén probleem, want er was genoeg eten in huis. Bovendien moest oma zich niet met de kleinkinderen bemoeien, want zo’n goede moeder was oma zelf helemaal niet geweest.

Bijzondere gaven

Christine was er van overtuigd dat ze bijzondere gaven had. Ze was een profetes. Onlangs had ze een kikker uit de dood doen opstaan. Ze had een man genezen van acute leukemie. Een vrouw was direct hersteld van chronische rugklachten. En haar man was vroeger homo en nu moest hij in seksueel opzicht niets meer van mannen hebben.

Op de vraag van de behandelaar of er misschien een andere verklaring mogelijk was voor het uit de dood opstaan van de kikker was haar antwoord dat dat helemaal niet nodig was. Ze had immers zelf gezien dat de dode kikker opeens tot leven kwam en haar strak aankeek.

De eigen waarheid

Christine zag maar één mogelijke verklaring. Alle andere verklaringen waren dus per definitie fout. Het deed denken aan de manier van redeneren van een peuter of een jonge kleuter. “Het is zo, want ik heb het zelf gezien”. Maar ze voegde er nog iets aan toe: wie het niet eens is met mij heeft het op mij gemunt. Die persoon vervolgt mij.

Eén van de kenmerken van de gefixeerde mindset is dat de persoon niet in staat is om andere verklaringen mee te nemen in het denken over een bepaalde situatie. Het is geen meer of minder, het is gelijk of ongelijk.

Kenmerken gefixeerde mindset

Christine voldeed aan veel kenmerken van de gefixeerde mindset (blog van 5 september).

  1. Als iemand een andere mening heeft ziet ze dat als een aanval en dus als een bedreiging. Ze staat op scherp en gaat direct in de tegenaanval.

2. Als iemand mogelijk meer of andere kennis heeft reageert ze daar scherp op met ‘dat  kan niet waar zijn’. Haar eigen kennis is de norm. Ze is niet open, maar ze vraagt: klopt wat de ander zegt met wat ik denk?

3. Ze gaat nog een stap verder: wie het niet met mij eens is, is een tegenstander. Iedereen die anders denkt dan ik is uit op mijn ondergang.

Christine wil gezien worden

Er viel nog heel wat meer te zeggen over het TV-programma met Christine. Zoals de vraag: wat zat er eigenlijk áchter haar gedrag? Waarom was er zo’n strijd tussen haar en de andere gezinsleden? Naar mijn idee was Christine zó bezig met het gezien en erkend willen worden dat dit pathologische trekken aan had genomen. Dat wat ze niet kon bereiken werd opgevuld door een schijnwereld waarin zij de redder moest spelen en mensen kon genezen. In zo’n schijnwereld wordt iedereen die anders denkt meteen verdacht (gemaakt).

Religie als verlengstuk

Volgens de behandelaar was haar religieuze overtuiging geen inspiratiebron meer, maar een verlengstuk van haar persoonlijke problematiek. Op zo’n manier wordt religie een gevaarlijk instrument. Dat kun je bijvoorbeeld zien aan het functioneren van sektes met leiders die zichzelf op een voetstuk zetten.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s