Ouderen en persoonlijkheidsstoornis

Kunnen 65-plussers alsnog een persoonlijkheidsstoornis ontwikkelen?

Over het algemeen wordt verondersteld dat de contouren van een persoonlijkheidsstoornis tussen de 16 en 25 jaar helder worden. Dus dan zou je zeggen: “Pas rond de 65? Is dat niet een beetje laat?”

Noud Engelen en Bas van Alphen schrijven in hun recent verschenen boek ‘Ouderen met karakter'(Garant, 2016) dat zich ook rond de 65 jaar een persoonlijkheidsstoornis kan openbaren. Als ik er al niet eentje had, wordt het nu de hoogste tijd om duidelijkheid te verschaffen. Welke zal het zijn?

Engelen en Van Alphen schrijven dat er rond de 65 zóveel verandert dat reeds bestaande maladaptieve persoonlijkheidstrekken alsnog duidelijk naar voren kunnen komen. Dus: het zat er al in, maar door de veranderde levensomstandigheden ga je rond de 65 jaar pas echt zien wat er met iemand aan de hand is. De deuken en blutsen van het leven worden niet meer verstopt en soms zelfs uitvergroot.

Drie voorbeelden uit het boek:

a) Een persoon met narcistische trekken die veel waardering in zijn werk kreeg mist – eenmaal zonder werk – die erkenning. Daardoor kan o.a. de jaloezie, de afgunst naar anderen toe sterk toenemen (jaloezie is één van de basiskenmerken van narcisme). Ook de grootheidsfantasieën kunnen verder toenemen ter compensatie van het gemis aan waardering in het werk.

b) Een vrouw met afhankelijke persoonlijkheidstrekken kan na het overlijden van haar zorgende en relativerende echtgenoot sterk claimend gedrag gaan vertonen. Ze is erg bang dat ze haar leven niet op orde krijgt nu haar echtgenoot niet meer de dagelijkse beslissingen neemt en heeft voortdurend geruststelling van anderen nodig.

c) Een oudere met een dwangmatige persoonlijkheidstrekken krijgt als gevolg van zijn leeftijd, zijn vergeetachtigheid en de complexe leefomgeving niet meer voldoende onder controle. Hij wordt daardoor nog obsessiever in zijn denken en kan er helemaal niet meer tegen als de wereld niet meer klopt. Hij is niet meer in staat om mee te bewegen met het denken en handelen van anderen. Die trekken waren altijd al aanwezig, maar hij had in zijn denken nog wat ruimte over om om te gaan met wisselende situaties. Dat vermogen is nu – onder de stress van de angst voor controleverlies – helemaal verdwenen.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s