Dementees (4)

Cliënten?!?

Ik begin met een heel ander onderwerp. Het is een taalkwestie die me al meer dan tien jaar dwars zit. Opeens mochten we het niet meer over bewoners hebben. Het waren zorgvragers, of liever nog: cliënten. En wat heb ik al die tijd een verschrikkelijke hekel gehad aan dat woord.

Ita van Dijk schreef op een blog: “Ik ben een cliënt bij de kapper en de fysiotherapeut, bij de pedicure en bij de diëtiste. Kortom, op allerlei plekken waar ik na een behandeling van hooguit een paar uur weer vertrek, naar huis meestal. Daar ben ik een bewoner…”

Waarom moeten al die mensen met een verstandelijke beperking en die ouderen in een verpleeghuis dan opeens cliënten genoemd worden? Ik vond en vind het een leeg omhulsel. Het is management-taal zonder inhoud. Dan heeft dementees misschien nog wel meer inhoud…

Vol zin of zinloos?

“Dementees klonk voor mij als poëzie. Ik luisterde en keek hoe de bewoners communiceerden in een tot op het bot uitgeklede taal. Ze spraken onzin, maar toch vol zin.” Aldus Ingrid van Delft.

Een vroegere hoogleraar orthopedagogiek vond ‘herhaalgedrag’ zinloos. Als iemand steeds deuren aantikte moest hem dat maar afgeleerd worden. Ik heb leren inzien dat dat aantikken heel zinvol gedrag kan zijn. Het heeft in ieder geval voor die persoon betekenis.

Mijn studievriend Gerard Nijhof is zelfs gepromoveerd op onderzoek naar de zin van herhaalgedrag (bij mensen met autisme).

Associatieve taal

Zo is Ingrid van Delft gaan luisteren naar de woorden van dementerende mensen. Zeker, het is triest voor de naasten als je met de gebruikelijke taal niet meer met je man of met je moeder kunt communiceren. Maar vaak zit er achter die op het eerste gehoor zinloze associatieve taal een wereld van betekenis verborgen. Als je de woorden proeft ontdek je soms weer nieuwe zin en betekenis.

Psychose

Ook bij mensen in een psychose kun je vaak deze associatieve taal herkennen. Een therapeut als Gary Prouty heeft daar destijds een deel van zijn therapie op gebaseerd: het (h) erkennen van de eigen taal van mensen in een psychose. De woorden zijn er nog, maar ze staan allemaal verspreid in een associatieve context. Als we met ons verstand, onze cognitie, gaan werken zullen we die betekenis nooit echt kunnen verstaan.

Katachtige zuster

“Die jongens die zijn niet zo branderig. Ze waren meer damperig. Mijn zuster was ook zo katachtig. Niet dat ze slaat, ook niet dat ze het ziet, maar ze zag dat. Maar ze was een beetje te vrouwheers…”

Ingrid van Delft: “Dementie is een andere wereld, die schreeuwt om gehoord en vertaald te worden…” (MGv 61/04). 

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s