Narcistische bravoure (1)

In zijn proefschrift (een pastoraal-psychologisch onderzoek naar de ‘hoofdzonden’) schrijft pastoraal psycholoog Leon Derckx over de (gevolgen van de) narcistische samenleving.

Paus Gregorius de Grote (van hem komt de term gregoriaanse muziek) bedacht zeven hoofdzonden. Het klinkt trouwens nogal narcistisch om jezelf de Grote te noemen, maar volgens mij is dat later door anderen gedaan.

1. Hoogmoed,

2. Lust,

3. Hebzucht,

4. Woede,

5. Gulzigheid,

6. Afgunst,

7. Traagheid.

Later werd er nog een 8e hoofdzonde aan toegevoegd:

8. Melancholie.

wrok en begeerte afbeeldingDe nummers 7 en 8 zou ik niet zomaar bedenken als grote zonden, maar ik weet niet hoe hij dat bedoelde. Hij schreef in het latijn en ik ben maar een eenvoudig HBS-sertje.

Narcistische samenleving

Volgens Leon Derckx (in navolging van o.a. Christoffer Lasch) vertoont niet alleen de samenleving veel narcistische trekken, het is ook een kenmerkende eigenschap van de psychische structuur van mensen geworden.

Derckx bedoelt daarmee: een op zichzelf gerichte levenshouding. En met psychische structuur bedoelt hij: hoe de mens zich tot zichzelf, zijn eigenwaarde, doelen en idealen verhoudt. Dat klinkt natuurlijk allemaal best abstract en veel bloglezers zullen op dit moment al zijn afgehaakt…

Van schuld naar schaamte

Ging de mens in de Middeleeuwen gebukt onder schuldgevoelens (vanwege begane zonden), dat is tegenwoordig veel minder aan de orde. Schuld word je immers maar aangepraat door de kerk? En die speelt in de samenleving geen grote rol meer. Ds. Piet Rietkerk (o.a. verbonden aan ‘l Abri) schreef al in de jaren ’70 dat de schuld in onze samenleving is vervangen door schaamte. In plaats van je schuldig te voelen tegenover God is de mens zich gaan schamen tegenover andere mensen.

Eén van de gevolgen van de schaamtecultuur is dat mensen hun gevoel van eigenwaarde laten afhangen van de mate waarin ze er in slagen maatschappelijke doelen te verwezenlijken. Dat kan een diploma zijn, een hogere functie in het bedrijfsleven, maar – voeg ik er aan toe – ook het aantal vrienden en likes op Facebook.

Mislukking

In een samenleving waarin succes steeds meer de norm is, neemt de kans op falen en mislukking evenredig toe. Perfectionisme is aan de orde van de dag, falen wordt als ramp ervaren. Daar voelen mensen zich niet in de eerste plaats schuldig over, ze schamen zich voor hun omgeving.

Derckx: de schaamte heeft zich als een slang verstopt in het geseculariseerde westerse paradijs.

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

1 thought on “Narcistische bravoure (1)”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s