Makamba

Een aantal jaren geleden werd ik door vier mannen in het als veilig genoemde centrum van Willemstad op Curaçao overvallen. Ik was er een week aan het werk geweest en op de laatste avond liep ik nog even vanuit het hotel naar een internet-café.

Curacao strandZo’n overval kan natuurlijk gebeuren. Het kan door iedereen gebeuren en het kan iedereen overkomen. Maar wat me achteraf is bijgebleven is dat ze eerst het woord ‘Makamba!’ tegen elkaar riepen. Ik wist dat dat ‘blanke’ betekende. Later ging ik op zoek naar de wortels van dat woord. En toen las ik dat dit papiamentse woord de gevoelswaarde heeft van ‘onderdrukker’. En met een onderdrukker mag je kennelijk doen wat jou goeddunkt.

Rijke herenboeren

In de 19e eeuw was het in Nederland niet ongewoon dat herenboeren werden overvallen. Die boeren waren immers ontzettend rijk. En als arme proletariër had je dus het recht om die onderdrukker kaal te plukken. Daar lijkt deze situatie een beetje op.

Huidskleur

Alleen kwam er nu kennelijk nog iets extra’s bij. Ik werd aangesproken op mijn blank zijn. Niemand kon weten of ik rijk was en ook niet of ik bijvoorbeeld racistisch was. Het feit dat ik blank was, was kennelijk een reden om een overval te mogen plegen.

Curacao 158Eerder in die week had ik een paar keer voor zonsondergang een wandeling gemaakt (na zonsondergang werd mij afgeraden). Toen viel het me op dat er mensen waren die het leuk vonden dat ik door hun wijk liep. Maar anderen draaiden spontaan hun hoofd weg als ik groette. Of ze spuugden op de grond. Hoe haalde ik het in mijn hoofd om hen te groeten?!? In die wijk heb ik ook geen foto’s durven te maken.

Met de nek aangekeken

Een journalist schreef in diezelfde periode in de NRC:

“In de maand die ik op Curaçao doorbreng wordt me de praktische betekenis van dat woord ‘makamba’ glashelder gemaakt. Een deel van de eilandbewoners is buitengewoon vriendelijk, maar in de meeste winkels, supermarkten en op straat word ik vooral door de groep zwarte Curaçaoënaars met een vijandig soort onverschilligheid en norsheid bejegend. Even vaak word ik volledig genegeerd. Een groet of een knik wordt zelden of nooit beantwoord. Men kijkt dwars door je heen of kijkt je met de nek aan. En ik maak ook zeldzame staaltjes van onbeschoftheid mee.”

Curacao knoeknoeTot zijn verbazing trof deze journalist op Bonaire een totaal andere cultuur aan van vriendelijke mensen die geen onderscheid lijken te maken tussen blank en zwart. Hij vraagt zich in het artikel af hoe het komt dat dat onderscheid in huidskleur als een splijtzwam de Curaçaose samenleving bedreigt.

“Er wordt onderscheid gemaakt naar huidskleur. Alles speelt een rol: of je kroeshaar hebt of een rechte neus, uit welk dorp je komt, op welke school je hebt gezeten en je afkomst natuurlijk. Of je Portugees, Haïtiaans, Benedenwinds of Bovenwinds, Arubaans of Bonairiaans bent. De Dominicanen worden door de Curaçaoënaars echt als uitschot beschouwd”. 

Slachtoffer wordt dader

Als iemand zijn verbazing uitspreekt over de onderlinge discriminatie wordt er gezegd: “Wij zijn jaren lang onderdrukt. Jullie hebben de Apartheid uitgevonden. En nu wij hetzelfde doen, nu mag het opeens niet meer.” Kortom: de onderdrukte heeft het recht om onderdrukker te worden. Het slachtoffer wordt een dader. Zo komen we er dus nooit uit.

Racisme is niet voorbehouden aan blanken. En als ik uitspraken in het Amsterdamse OV van Marokkaanse jongeren hoor over zwarte mensen en over blanken, dan lijkt ook daar het racisme diep te zijn geworteld.

Onderdrukker

Ik moet het toegeven: ik ben bij voorbaat verdacht. Ik een man. En mannen onderdrukken vrouwen. Ik ben ook blank. En blanken onderdrukken zwarten. Ik ben 65-plusser en baby-boomer. Ik heb me verrijkt ten koste van volgende generaties. Eigenlijk had ik er dus gewoon niet moeten zijn..

Aangifte

Na de overval moest ik aangifte doen op het politiebureau. Ik bestond namelijk niet meer. Mijn paspoort was gestolen, benevens een aantal andere bezittingen. En de volgende dag moest ik terug met het vliegtuig. Zo zou ik niet meegenomen kunnen worden door de KLM.

Ik moest een beschrijving geven van de vier mannen die mij hadden overvallen. Dat kostte me moeite. Want als ik zou zeggen dat ze een donkere huiskleur hadden, dan was ik dus eigenlijk een racist…

Advertenties

Auteur: henk50

Ik ben GZ-psycholoog. Sinds 1975 werk ik in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking. Schrijven is een hobby en een ontspanning voor mij, vandaar dat ik het niet kan laten om dagelijks iets te schrijven, meestal ook op mijn weblog.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s